A A A

"Biuletyn katechetyczny" nr 29-30 (135-136) sierpień - wrzesień 2015

 

 

 

WYCHOWYWAĆ DO PEŁNI CZŁOWIECZEŃSTWA

 

Słuszne jest powiedzenie, że nie można być chrześcijaninem, jeśli nie stanie się najpierw człowiekiem. Ta niezwykłość bycia człowiekiem wynika z faktu, że jest on stworzony na obraz i podobieństw Pana Boga (por. Rdz 1,26-27). Człowiek jest osobą, w której duchowość i materialność są nieodłącznymi cechami jego istnienia. Tak więc wychowanie dzieci i młodzieży do pełni człowieczeństwa dotyczy wszystkich sfer człowieka oraz jest realizacją misji Chrystusa i Kościoła, a także obejmuje szereg zagadnień związanych z realizacją zadań katechezy. Wychowawczy wymiar katechezy polega na rozwijaniu wiary i życia ludzkiego jednostek i wspólnot wierzących. Wzorem, z którego należy czerpać inspirację jest Jezus Chrystus – prawdziwy Bóg i Człowiek oraz Jego pedagogia wiary, która odznacza się mądrością i cierpliwością, umie dostrzegać potrzeby i oczekiwania innych. W tym znaczeniu wychowanie jest „pomocą udzielaną człowiekowi w realizacji jego człowieczeństwa, w nadaniu życiu człowieka ostatecznego sensu rozumianego na ogół jako zjednoczenie człowieka z Bogiem poprzez praktykowanie miłości bliźniego” (DWCH 2). Jan Paweł II podkreślał, że w wychowaniu „chodzi właśnie o to, ażeby człowiek stawał się coraz bardziej człowiekiem – o to, ażeby bardziej «był», a nie więcej «miał» – aby więc poprzez wszystko, co «ma», co «posiada», umiał bardziej i pełniej być człowiekiem – to znaczy, ażeby również umiał bardziej «być» nie tylko «z drugimi», ale także i «dla drugich»”[1]. Potrzeba jednak otwarcia ze strony człowieka i chęci podążania drogą, którą zostawił Jezus Chrystus, a którą idą już święci czy błogosławieni, a także grono ludzi współcześnie żyjących i umiejących dzielić się dobrami materialnymi i duchowymi z innymi ludźmi. Zatem niezbędna jest pomoc wychowankowi w stawaniu się coraz bardziej człowiekiem, co dokonuje się poprzez jego wszechstronny i harmonijny rozwój. Integralne wychowanie oznacza, że uwzględnia się wszystkie podstawowe sfery człowieczeństwa, a zatem sferę fizyczną, emocjonalną, intelektualną, moralną, duchową, religijną, społeczną, a także sferę wartości i wolności. Takie realistyczne rozumienie wychowanka oznacza, że wychowawca zdaje sobie sprawę zarówno z jego wielkości i niezwykłości, jak i z jego ograniczeń i słabości. Wychowanie do pełni człowieczeństwa wymaga poświęcenia i współpracy wielu osób, głównie rodziców, nauczycieli i katechetów oraz wychowawców. Niezbędna jest również stała obecność norm i powinności, które muszą być dopełnione określonym systemem wartości. Jednak tego wszystkiego nie osiągnie się bez zaangażowania podmiotu, czyli bez wykorzystania różnych sposobów, które zaktywizują ucznia. Wychowawca nie może traktować katechizowanych niejako „z góry” i czynić ich biernymi słuchaczami. Powinien szukać takich sposobów pracy, które prowadzą do dzielenia się wiarą i wiedzą, a także uczą stawiać pytania wyrastające z życia i pozwolą wspólnie szukać na nie odpowiedzi. W katechezie chodzi bowiem o rozwój postaw religijnych u ucznia, które będą wpływały na jego zachowanie wobec Boga, ludzi i świata. Zatem wychowanie powinno się dokonywać w procesie wzajemnej komunikacji różnych środowisk wychowawczych. Potrzeba zatem, aby rodzice, katecheci, nauczyciele, księża i wychowawcy żyli modlitwą, lekturą Słowa Bożego i sakramentami. Konieczne jest również ciągłe podnoszenie swoich kwalifikacji. Katecheci przede wszystkim muszą świadczyć o wartościach, którymi żyją oraz wskazywać na przykłady osób świętych lub błogosławionych, które także zrealizowały swoje powołanie do świętości. Odpowiedzialni za wychowywanie mają w pierwszym rzędzie sami od siebie wymagać, aby być przykładem dla swoich uczniów. Stąd bardzo ważnym elementem w kształtowaniu, zarówno dzieci i młodzieży, jak i dorosłych, tj. rodziców, katechetów, nauczycieli, księży, jest formacja: ludzka i chrześcijańska, intelektualno-doktrynalna a także pedagogiczno-dydaktyczna. Dzięki niej wychowanie rzeczywiście służy „uczłowieczeniu” człowieka, a więc zarówno ucznia jak i wychowawcy, nauczyciela, opiekuna. Jak podkreśla Jan Paweł II, „Być człowiekiem – to podstawowe powołanie człowieka” (List do rodzin Gratissimam sane, 9). Każdy człowiek jest powołany do uczestnictwa w życiu Boga, teraz i w wieczności. Zadaniem katechezy jest zatem ukazywać radość życia w jedności z Bogiem i drugim człowiekiem oraz głosić nadzieję życia wiecznego dla każdego człowieka.

 

Wskazówki dla katechetów:

– w katechezie prowadzić do akceptacji swojego człowieczeństwa, ukazywać przykłady osób, które zrealizowały swoje powołanie do świętości poprzez „bycie człowiekiem”,

– uzasadnić uczniom potrzebę kierownictwa duchowego i wsparcia ze strony środowisk wychowawczych,

– uwrażliwiać na obecność i potrzeby innych osób,

– troszczyć się o nauczanie i formację w duchu radości chrześcijańskiej, popartą świadectwem życia i wiedzą,

– wprowadzać uczniów w życie według wiary i miłości chrześcijańskiej, by myśli, słowa i czyny były konsekwencją spotkania z Chrystusem,

– kształtować postawę zgodności pomiędzy słowami i czynami oraz odpowiedzialności za innych ludzi.

 



[1] Jan Paweł II, W imię przyszłości kultury, w: Wiara i kultura. Dokumenty, przemówienia, homilie, red. M. Radwan, Rzym-Lublin, s. 58.

 

 

Ks. Stanisław Łabendowicz

 

 


 

 

 

W ramach przygotowań do przyjęcia sakramentu bierzmowania

 

DUCH ŚWIĘTY OBECNY W SAKRAMENCIE CHRZTU

[Propozycja konferencji]

 

 

Nowy rok duszpasterski, który rozpoczynamy będziemy przeżywali w Kościele w Polsce pod hasłem: „Nowe życie w Chrystusie”. Chcemy sięgać do fundamentów naszej wiary, która została zapoczątkowana w sakramencie chrztu. Będziemy starali się odkryć na nowo znaczenie tego wydarzenia w naszym życiu – wielkość daru miłosierdzia Bożego, jak też jego konsekwencje oraz płynące z niego zobowiązania. Jednocześnie rozpoczynamy przygotowania do przyjęcia sakramentu bierzmowania. Może pojawić się zatem pytanie: dlaczego mamy mówić wpierw o chrzcie, a nie od razu o bierzmowaniu; jaki ma związek temat chrztu z naszym przygotowaniem?

Przede wszystkim musimy na początku zmienić nasze błędne myślenie, które tak często zawęża działanie Ducha Świętego jedynie do sakramentu bierzmowania. Być może dzieje się tak na skutek powszechnej praktyki chrztu małych dzieci i przyjmowania bierzmowania w wieku młodzieńczym. Tymczasem w Kościele pierwszych wieków istniała praktyka udzielania sakramentów wtajemniczenia łącznie. Oczywiście akcentujemy mocniej działanie Ducha Świętego w bierzmowaniu, otrzymujemy Jego dary. Duch Święty przychodzi, aby nas umacniać w wierze i uzdalniać do świadectwa. Nie znaczy to jednak, że nie działa On w pozostałych sakramentach. Przeciwnie – jest obecny i działa w każdym.

Zatrzymajmy się jednak na związku, jaki istnieje między chrztem a bierzmowaniem. Wiemy przecież, że umieszczamy je wraz z Eucharystią w grupie sakramentów wtajemniczenia chrześcijańskiego. Aby odnaleźć powyższy związek chrztu i bierzmowania sięgnijmy do źródła biblijnego. Co mówi na ten temat Pismo Święte? Przyjrzyjmy się dwóm fragmentom biblijnym opowiadającym

O chrzcie Pana Jezusa w Jordanie oraz o nocnej rozmowie Jezusa z Nikodemem, dotyczącej „nowych narodzin”.

Chrzest Pana Jezusa w Jordanie opisuje między innymi Ewangelista św. Mateusz (Mt 3,13-17). Wymowną jest już sama prorocza zapowiedź Jana Chrzciciela: Ja was chrzczę wodą dla nawrócenia; lecz Ten, który idzie za mną, mocniejszy jest ode mnie; ja nie jestem godzien nosić Mu sandałów. On was chrzcić będzie Duchem Świętym i ogniem (w. 11). Janowa wypowiedź wskazuje na szczególne znaczenie chrztu Jezusowego, a jednocześnie odmienność od Janowego chrztu. Jezus Chrystus będzie chrzcił z mocą Ducha Świętego. Będzie to moc przemieniająca, oczyszczająca. Dziś wiemy, że ta przemiana odnosi się do oczyszczenia nas z grzechu pierworodnego i grzechów uczynkowych, rozpoczęcia w nas nowego życia dziecka Bożego, zapoczątkowania drogi wiary prowadzącej do życia wiecznego.

A gdy Jezus został ochrzczony, natychmiast wyszedł z wody. A oto otworzyły Mu się niebiosa i ujrzał Ducha Bożego zstępującego jak gołębicę i przychodzącego na Niego (w. 16). Od tego czasu Duch Święty będzie towarzyszył Jezusowi w Jego publicznej działalności. Już przy Jego narodzeniu anioł zwiastował Józefowi, że Jezus jest poczęty z Ducha Świętego (por. 1,20). Chrzest jest więc kolejną sceną podkreślająca obecność Ducha Bożego w życiu Jezusa (por. Dz 10,38). Otwarcie się niebios jest znakiem objawienia, nawiązaniem nowej relacji człowieka z Bogiem, poznaniem Bożych tajemnic (por. Ez 1,1; J 1,51; Dz 7,56). Otwarcie niebios i zstąpienie Ducha jest przywróceniem człowiekowi pewności, że to Bóg panuje nad światem. Jest także nawiązaniem do dzieła stworzenia, kiedy to Duch Boży unosił się nad wodami (por. Rdz 1,2). Moment chrztu Jezusa rozpoczyna epokę nowego stworzenia. Tylko Jezus widzi zstępującego Ducha i w Jego mocy będzie wypełniał swoją misję (por. Dz 10,38). W ten sposób spełniają się też słowa proroctwa Izajasza: I spocznie na niej Duch Pański, duch mądrości i rozumu, duch rady i męstwa, duch wiedzy i bojaźni Pańskiej (Iz 11,2). Oto mój Sługa, którego podtrzymuję. Wybrany mój, w którym mam upodobanie. Sprawiłem, że Duch mój na Nim spoczął; On przyniesie narodom Prawo (Iz 42,1). Poprzez chrzest każdy wierzący staje się dzieckiem Boga na wzór Syna Bożego: Sam Duch wspiera swym świadectwem naszego ducha, że jesteśmy dziećmi Bożymi. Jeżeli zaś jesteśmy dziećmi, to i dziedzicami: dziedzicami Boga, a współdziedzicami Chrystusa, skoro wspólnie z Nim cierpimy po to, by też wspólnie mieć udział w chwale (Rz 8,16-17). Trzeba także wspomnieć, że w tradycji żydowskiej obraz gołębicy, orła, unoszącego się ptaka jest znakiem troski Boga. Chrzest w Jordanie, ukazanie się Ducha i głos Ojca to moment radykalnej przemiany w życiu Jezusa. Kończy się czas spędzony w ukryciu. Rozpoczyna się czas głoszenia Królestwa, objawiania Ojca i Jego woli, świadczenia swoim dziełem o miłosiernej miłości Boga.

O obecności i działaniu Ducha Świętego w sakramencie chrztu świadczy również treść rozmowy Pana Jezusa z Nikodemem (J 3,1-21), w której to Jezus wyjaśnia sens „nowych narodzin z Ducha”. (...) rzekł do niego Jezus: Zaprawdę, zaprawdę, powiadam ci, jeśli się ktoś nie narodzi powtórnie, nie może ujrzeć królestwa Bożego. Nikodem powiedział do Niego: Jakżeż może się człowiek narodzić, będąc starcem? Czyż może powtórnie wejść do łona swej matki i narodzić się? Jezus odpowiedział: Zaprawdę, zaprawdę, powiadam ci, jeśli się ktoś nie narodzi z wody i z Ducha, nie może wejść do królestwa Bożego. To, co się z ciała narodziło, jest ciałem, a to, co się z Ducha narodziło, jest duchem. Nie dziw się, że powiedziałem ci: Trzeba wam się powtórnie narodzić. Wiatr wieje tam, gdzie chce, i szum jego słyszysz, lecz nie wiesz, skąd przychodzi i dokąd podąża. Tak jest z każdym, który narodził się z Ducha.

Narodzenie z wody i Ducha oznacza chrzest; bez niego nie można mówić o poznaniu Boga, udziale w Jego życiu, radości i pokoju. To wszystko daje nam w sakramencie chrztu Duch Święty, „otwierając” nas na Królestwo Boże. Woda jest formą zewnętrzną sakramentu. Duch Święty, który w nim działa sprawia natomiast wewnętrzną przemianę ochrzczonego. Mocą działającego Ducha Świętego, który jest „sprawcą, szafarzem i samym niejako tchnieniem łaski Chrystusa”, dokonuje się owo nowe narodzenie[1]. Działający w chrzcie Duch Święty całkowicie przekształca człowieka, czyniąc go zdolnym do osiągnięcia wiecznego zbawienia. To nadprzyrodzone przekształcenie nosi w Piśmie Świętym różne nazwy, jak: narodzenie z wody i Ducha Świętego, ożywienie Duchem, usprawiedliwienie, usynowienie, nowe stworzenie.

Dzięki temu nowemu narodzeniu człowiek staje się wyjątkowo podobny do Boga. Jezus mówi bowiem: To, co się z ciała narodziło, jest ciałem, a to, co się z Ducha narodziło, jest duchem (J 3,6). Jak dzieci, przez fakt pochodzenia od rodziców, są do nich podobne, tak też wszyscy narodzeni z Ducha stają się do Niego podobni. Metal wrzucony do ognia przybiera jego właściwości: staje się gorący, zaczyna świecić. Podobnie człowiek, poddany działaniu Ducha Świętego, przemienia się wewnętrznie, uświęca i staje się do Niego podobny. W sakramencie chrztu Duch Święty tak oddziałuje na człowieka, że odradza się on duchowo, dostępując przy tym oczyszczenia z grzechu pierworodnego. Ponowne odrodzenie może mieć miejsce w sakramencie pojednania, gdy skruszony grzesznik dostępuje przebaczenia grzechów uczynkowych.

Św. Jan Paweł II naucza: „Chrzest odradza nas do życia dzieci Bożych, jednoczy nas z Jezusem Chrystusem, namaszcza w Duchu Świętym: nie jest on przeto zwykłym przypieczętowaniem nawrócenia, niejako zewnętrznym znakiem ukazującym je i potwierdzającym, ale jest sakramentem, który oznacza i urzeczywistnia nowe narodzenie z Ducha, ustanawia realne i nierozerwalne więzy z Przenajświętszą Trójcą, czyni członkami Chrystusa i Jego Kościoła”[2].

 



[1] Jan Paweł II, Katecheza: Duch Święty źródłem życia sakramentalnego w Kościele, 3, Rzym 1991. Por. Jan Paweł II, Veritatis Splendor, 25, Rzym 1993.

[2] Jan Paweł II, Redemptoris missio, 47.

 

 

Ks. Dariusz Frydrych

 

 


 

 

 

OGŁOSZENIA
 

  1. Nowy rok duszpastersko-katechetyczny 2015/2016 w diecezji radomskiej będzie przeżywany pod hasłem „Nowe życie w Chrystusie”. Jest on kontynuacją tematyki chrzcielnej czteroletniego Programu duszpasterskiego (2013-2017), którego myślą przewodnią są słowa: „Przez Chrystusa, z Chrystusem, w Chrystusie. Przez wiarę i chrzest do świadectwa”. Trzeci rok realizacji programu zbliża do 1050. rocznicy Chrztu Polski. Jest to nie tylko wspomnienie historycznego wydarzenia, ale także pogłębienie jego znaczenia i umocnienia wiary. Jego symbolami są: woda chrzcielna i biała szata.
  2. W dniach od 13 do 19 września 2015 r. obchodzić będziemy kolejny Tydzień Wychowania Chrześcijańskiego pod hasłem: Wychowywać do pełni człowieczeństwa. Do parafii zostały przekazane pomoce przygotowane przez Komisję Wychowania Katolickiego Konferencji Episkopatu Polski, a wśród nich teksty liturgiczne, konferencje do rodziców i wychowawców oraz konspekty katechez dla katechetów na poszczególne etapy edukacyjne. Tydzień Wychowania to czas przygotowania do uroczystości św. Stanisława Kostki, patrona dzieci i młodzieży. PT. Księży Proboszczów i Duszpasterzy prosimy, aby w tym tygodniu organizować Msze święte dla dzieci, młodzieży i rodziców z krótką homilią oraz konferencją na temat chrześcijańskiego wychowania. Należy wprowadzić dzieci i młodzież w program wychowawczy w nowym roku szkolnym i katechetycznym.
  3. Przypominam, że bezpośrednio odpowiedzialnym za katechezę w szkole jest PT. Ksiądz Proboszcz parafii, na terenie której znajduje się szkoła lub przedszkole. Obowiązkiem Księdza Proboszcza jest organizowanie spotkań z katechetami, omawianie i rozwiązywanie zaistniałych problemów, planowanie dzieła katechizacji. Ponadto Ksiądz Proboszcz troszczy się o dostarczanie katechetom przesyłanych przez Wydział materiałów katechetycznych, wizytowanie przynajmniej raz w roku katechetów pracujących na terenie parafii. Wraz z kończącym się rokiem szkolnym winien on przedstawić w Wydziale Katechetycznym w formie pisemnej opinię o katechecie pracującym w parafii.
  4. W wielu szkołach aktualnie trwają zapisy na lekcje religii lub etyki na rok szkolny 2015/2016. Warto zachęcać dzieci, młodzież i rodziców do wyboru nauczania religii, które dla wszystkich ludzi wierzących stanowi ważny obowiązek moralny.
  5. Prosimy, aby PT. Księża Proboszczowie zatroszczyli się o katechezę w oddziałach przedszkolnych dla 3- i 4-latków oraz 5-latków na rok szkolny 2015/2016. Od roku szkolnego 2011/2012 jest obowiązkowa edukacja przedszkolna dla 5-latków, natomiast w wielu przedszkolach publicznych brakuje katechezy. W nowo powstałych przedszkolach prywatnych należy omówić z rodzicami i dyrekcją możliwość realizacji katechezy, bowiem powinna to być wspólna inicjatywa rodziców i duszpasterzy.
  6. Przypominamy, że zgodnie ze wskazaniami Komisji Wychowania Episkopatu Polski przygotowanie dzieci i młodzieży do sakramentów, szczególnie do Pierwszej Spowiedzi i Komunii Świętej w klasie III szkoły podstawowej oraz Sakramentu Bierzmowania w klasie III gimnazjum, wymaga prowadzenia systematycznych spotkań w parafii. Taki obowiązek włączenia się w parafialne przygotowanie spoczywa na wszystkich katechizujących i wymaga wcześniejszego rozplanowania.
  7. Przypominamy, że zostały przekazane na parafie ankiety o rekolekcjach dzieci i młodzieży. Należy przeprowadzić ocenę rekolekcji szkolnych dla dzieci i młodzieży za ubiegły rok szkolny i katechetyczny. Obecnie należy zaplanować rekolekcje na nowy rok 2016, bowiem wymagają one szczególnej troski duszpasterskiej uwzględniającej uczniów, jak również nauczycieli i wychowawców. Konieczne jest przygotowanie odpowiednich zespołów osób do realizacji i koordynacji rekolekcji na terenie szkoły i parafii.
  8. Przed wakacjami do parafii zostały przekazane karty personalne dla katechizujących księży oraz katechetów świeckich i sióstr zakonnych. Prosimy wszystkich katechetów o ich wypełnienie i przekazanie do Wydziału. Prosimy o systematyczne uzupełnianie dokumentacji gromadzonej w Wydziale Katechetycznym, np. w związku z uzyskaniem dodatkowego wykształcenia czy prowadzonym doskonaleniem zawodowym.
  9. Serdecznie zapraszamy wszystkich PT. Katechetów do udziału w diecezjalnych konkursach katechetycznych: Konkurs plastyczny kl. I-III pt. „Miłosierni jak Ojciec” – 08.04.2016; Konkurs dla gimnazjum: „Nowe Życie w Chrystusie”; Konkurs kl. IV-VI pt. „Św. s. Faustyna Kowalska – Apostołka Bożego Miłosierdzia – 11.05.2016; Konkurs plastyczny dla niepełnosprawnych kl. I-VI pt. „Miłosierni jak Ojciec” – 29.04.2016; Olimpiada Teologii Katolickiej pt. „Sakramenty uzdrowienia i ich rola w życiu Kościoła”: I stopień – szkolny: 17.11.2015; II stopień – diecezjalny: 13.01.2016 (WSD w Radomiu); III stopień – ogólnopolski: 31.03-01.04.2016 (w Łowiczu).
  10. Wydział Katechetyczny przesłał do PT. Księży Proboszczów kwestionariusze sprawozdań wrześniowych na rok szkolny 2015/2016. Wypełniony kwestionariusz należy przekazać do Wydziału Katechetycznego Kurii /osobiście lub listownie/ do 30 września 2015 r.

 

 

Dyrektor Wydziału Katechetycznego

Ks. Stanisław Łabendowicz

 

 

Pobierz plik:

 

 

 

 

 

 

 

Darmowy licznik odwiedzin