A A A

Rok szkolny 2017/2018


 

 

 

 

PROGRAM DUSZPASTERSKO-KATECHETYCZNY

NA ROK 2017/2018

 

„Jesteśmy napełnieni Duchem Świętym”

 

   

W pierwszą niedzielę Adwentu 2017 r. wejdzie w życie nowy dwuletni Program duszpasterski dla Kościoła katolickiego w Polsce pod hasłem: „Duch, który umacnia miłość”. Po czteroletnim cyklu poświęconym tematyce chrzcielnej zdecydowano, aby w następnych dwóch latach rozwinąć tematykę kolejnego sakramentu chrześcijańskiego wtajemniczenia, jakim jest bierzmowanie. W pierwszym roku realizacji programu hasłem są słowa: „Jesteśmy napełnieni Duchem Świętym” (por. Dz 2,4). Jego adresatami są wszyscy ochrzczeni, którzy już byli bierzmowani i którzy ten sakrament dopiero otrzymają. W tym kontekście zauważamy znaczącą szansę duszpasterską, polegającą na towarzyszeniu wiernym w odkrywaniu darów Ducha Świętego, które zostały im wprawdzie udzielone, jednak bardzo często pozostają niezauważone lub niewykorzystane. Ten fakt uświadamia nam coraz bardziej potrzebę troski o otrzymane łaski oraz umiejętne kształtowanie życia. Wierni powinni więc mieć możliwość włączenia się w formację duchową, która ułatwi im odkrycie działania Ducha Świętego w ich życiu. Zasadniczym zadaniem pierwszego roku realizacji programu duszpasterskiego będzie odkrywanie Osoby Ducha Świętego oraz Jego darów. Nasza uwaga zostanie skierowana również na skutki bierzmowania, szeroko rozumianej dojrzałości chrześcijańskiej oraz na potrzebę budowania i wspierania środowiska wzrostu wiary. Do zadań tego etapu należą: troska o odnowienie w sobie Bożego synostwa, odkrywanie własnej tożsamości chrześcijańskiej, zrozumienie wagi osobistego wyboru Chrystusa, ściślejsze zjednoczenie z Nim oraz odkrywanie parafii jako wspólnoty rozwoju i dojrzewania wiary.

 

Program duszpastersko-katechetyczny na rok 2017/2018 pt. „Jesteśmy napełnieni Duchem Świętym” (por. Dz 2,4) pochyla się nad tajemnicą obecności Ducha Świętego w Kościele. Koncentruje się wokół następujących treści:

1. Duch Święty duszą Kościoła;

2. Duch Boży w was mieszka;

3. Nadzieja sensem egzystencji człowieka;

4. Maryja wzorem posłuszeństwa Duchowi Świętemu.

 

I. Duch Święty duszą Kościoła

(Dar Ducha Świętego dla apostołów. Dary Ducha Świętego dla bierzmowanych)

 

Stwierdzenie: „Duch Święty duszą Kościoła” oznacza, że Duch Święty jest życiodajnym początkiem Kościoła. Obdarza Kościół życiem i jednością jako przyczyna skuteczna, to znaczy jako sprawca i krzewiciel Bożego życia Ciała Chrystusa. Zwraca na to uwagę Sobór mówiąc, że Chrystus, „abyśmy (...) w Nim nieustannie się odnawiali (por. Ef 4,23), udzielił nam Ducha swego, który będąc jednym i tym samym w Głowie i członkach, tak całe ciało ożywia, jednoczy i porusza, że działanie Jego porównywać mogli święci Ojcowie z funkcją, jaką spełnia w ciele ludzkim zasada życia, czyli dusza” (Sobór Watykański II, Gaudium et spes, 7). W myśl analogii można by porównać cały proces tworzenia Kościoła, już w okresie mesjańskiej działalności Chrystusa na ziemi, do stworzenia człowieka według opisu Księgi Rodzaju, a zwłaszcza do przekazania tchnienia życia, dzięki któremu „stał się człowiek istotą żywą” (Rdz 2,7). Duch Święty jest więc życiodajnym tchnieniem „nowego stworzenia”, które konkretyzuje się w Kościele. Sobór Watykański II naucza, że „zesłany został w dniu Zielonych Świąt Duch Święty, aby Kościół ustawicznie uświęcał i aby w ten sposób wierzący mieli przez Chrystusa w jednym Duchu dostęp do Ojca (por. Ef 2,18)” (Sobór Watykański II, Gaudium et spes, 4).

Świętość to pierwsza i podstawowa forma życia, jaką Duch Święty – na podobieństwo „duszy, która ożywia” – napełnia Kościół. Stanowi o głębokiej tożsamości Kościoła jako Ciała Chrystusa, ożywionego i mającego udział w Jego Duchu oraz mówi o duchowym zdrowiu Ciała. Świętość decyduje także o jego duchowym pięknie, które przewyższa wszelkie cuda natury i sztuki oraz o pięknie nadprzyrodzonym, w którym wyraźniej i bardziej bezpośrednio niż w pięknie jakiegokolwiek innego stworzenia odbija się piękno samego Boga, właśnie dlatego, że Kościół jest Corpus Christi. Duch Święty jest nazywany „duszą Kościoła” również w tym sensie, że przenika swoim Boskim światłem całą myśl Kościoła, prowadząc go do całej prawdy zgodnie z zapowiedzią Chrystusa w wieczerniku: „Gdy zaś przyjdzie On, Duch Prawdy, doprowadzi was do całej prawdy” (J 16,13). Duch Święty „najpierw spoczywa na każdym, a następnie wszystkich łączy. Każdemu daje dar i wszystkich gromadzi w jedności. Innymi słowy, ten sam Duch tworzy różnorodność i jedność, kształtując w ten sposób lud nowy, zróżnicowany i zjednoczony: Kościół powszechny. (…) W każdym czasie sprawia rzeczywiście rozkwit nowych i różnych charyzmatów. Następnie ten sam Duch dokonuje jedności: łączy, zbiera, na nowo tworzy harmonię” (Franciszek, Watykan, 4 czerwca 2017 r.).

W świetle Ducha Świętego dokonuje się zatem w Kościele głoszenie prawdy objawionej i dzieło pogłębiania wiary na wszystkich „poziomach” Ciała Chrystusa: na poziomie Apostołów i ich następców w urzędzie nauczycielskim oraz na płaszczyźnie powszechnego „zmysłu wiary” ludzi wierzących, w tym katechetów, teologów i innych myślicieli chrześcijańskich. Wszystko jest i musi być ożywiane przez Ducha.

Duch Święty jest także źródłem całego dynamizmu Kościoła, zarówno w dziedzinie świadczenia o Chrystusie wobec świata, jak i w dziedzinie krzewienia ewangelicznego orędzia. Zmartwychwstały Chrystus, gdy obiecuje Apostołom zesłanie Ducha Świętego, kładzie nacisk na ten właśnie aspekt: „oto ześlę na was obietnicę mojego Ojca. Wy zaś pozostańcie w mieście, aż będziecie przyobleczeni mocą z wysoka” (Łk 24,49).

Dary Ducha Świętego, udzielone bierzmowanym, pozwalają kształtować w nich postawę chrześcijan, czyli osób żyjących Ewangelią i aktywnych członków wspólnoty. Te dary, o których mówi Jezus to:

– dar mądrości, który pozwala wam odkryć, jak dobry i wielki jest Pan, i czyni życie pełnym smaku, aby być, „solą ziemi”;

– dar rozumu, aby dogłębnie zrozumieć słowo Boże i prawdę wiary;

– dar rady, który prowadzi do odkrycia Bożego planu dotyczącego życia każdego człowieka;

– dar męstwa, aby przezwyciężać pokusy zła i czynić zawsze dobro, nawet jeśli wymaga to poświęceń;

– dar wiedzy, który pozwala odnajdywać w świecie stworzonym znaki, ślady Boga i zrozumieć, że Bóg przemawia w każdym czasie i mówi do mnie, pozwala ożywiać Ewangelią codzienną pracę; umożliwia zrozumienie, że istnieje głębia, i zrozumienie tej głębi, by w ten sposób przydać smaku pracy, nawet tej trudnej;

– dar pobożności, który podtrzymuje w sercu płomień miłości do naszego Ojca w niebie, tak abyśmy się do Niego modlili każdego dnia z ufnością i czułością umiłowanych dzieci; aby nie zapominać o podstawowej rzeczywistości świata i mojego życia: że Bóg jest i że Bóg mnie zna i oczekuje mojej odpowiedzi na Jego plan;

– dar bojaźni Bożej, który nie oznacza lęku przed Bogiem, ale odczuwanie głębokiego szacunku dla Niego, szanowanie Jego woli, będącej prawdziwym zamysłem dla mojego życia i drogą, dzięki której życie osobiste i wspólnotowe może być dobre; bojaźń Boża jest zatem pragnieniem czynienia dobra, czynienia prawdy, realizowania woli Bożej (por. Benedykt XVI, Rzym, 2 czerwca 2012 r.).

Związek między działaniem Ducha Świętego i dynamizmem Kościoła zapowiedział Jezus w słowach: „gdy Duch Święty zstąpi na was, otrzymacie Jego moc i będziecie moimi świadkami” (Dz 1,8). Tak w Ewangelii, jak i w Dziejach Apostolskich dla określenia „siły” tub „mocy” jest zastosowane greckie słowo dynamis: „dynamizm”. Chodzi o nadprzyrodzoną energię, na którą człowiek musi odpowiedzieć przede wszystkim modlitwą. Tego też uczy Sobór Watykański II, mówiąc, że Duch Święty „mieszka w Kościele, a także w sercach wiernych (...); w nich przemawia i daje świadectwo przybraniu za synów” (Sobór Watykański II, Lumen gentium, 4). Również w tym tekście Sobór odwołuje się do św. Pawła (por. Ga 4,6: Rz 8,15-16.26), który w Liście do Rzymian pisze: „Duch przychodzi z pomocą naszej słabości. Gdy bowiem nie umiemy się modlić tak, jak trzeba, sam Duch przyczynia się za nami w błaganiach, których nie można wyrazić słowami” (Rz 8,26).

Duch Święty „mocą Ewangelii utrzymuje Kościół w ciągłej młodości, ustawicznie go odnawia i do doskonałego zjednoczenia z Oblubieńcem prowadzi. Albowiem Duch i Oblubieniec mówią do Pana Jezusa: Przyjdź! (por. Ap 22,17)” (Sobór Watykański II, Lumen gentium, 4). Tę samą pewność wyrażał św. Paweł mówiąc, że wierni zostali wyzwoleni z niewoli prawa „tak, że możemy pełnić służbę w nowym duchu” (Rz 7,6). Cały Kościół pełni tę służbę i w Duchu Świętym znajduje źródło ciągłej odnowy i jedności. Albowiem mocniejsza od wszystkich ludzkich słabości i grzechów jest moc Ducha – Miłości ożywiającej i jednoczącej. Pomiędzy tym, co objawia Duch Święty i tym, co objawia Jezus, zachodzi powiązanie. Wynika to ze słów, w których Jezus wyraża swoją obietnicę: „Duch Święty, którego Ojciec pośle w moim imieniu. On was wszystkiego nauczy i przypomni wam wszystko, co Ja wam powiedziałem” (J 14,26). Posłannictwo Ducha Świętego – Ducha Prawdy, obdarzone Boską mocą, nie jest skierowane tylko do przeszłości jako takiej. Duch Prawdy, „przypominając” słowa i czyny oraz całą zbawczą tajemnicę Chrystusa, uobecnia je stale w Kościele i sprawia, że stale są aktualne a równocze­śnie przyoblekają się w aktualność Kościoła – wspólnoty zbawienia. Dzięki działaniu Ducha Świętego Kościół nie tylko pamięta prawdę, ale trwa w prawdzie otrzymanej od swego Pana. W ten sposób wypełniają się także słowa Chrystusa: „On będzie świadczył o Mnie” (J 15,26). Świadectwo Ducha Prawdy kształtuje wciąż żywą obecność Chrystusa, siłę Ewangelii, coraz pełniejsze spełnienie Odkupienia oraz stałe objawianie prawdy i cnót (por. Jan Paweł II, Watykan, 17 maja 1989 r.). W ten sposób Duch Święty doprowadza Kościół do wszelkiej prawdy. Uświęcająca moc Ducha Świętego we wspólnocie Kościoła, jako moc w nowym stworzeniu, w dziele ewangelizacji i życiu w Prawdzie wyznacza kierunki i akcenty w całej duszpasterskiej posłudze Kościoła.

 

Wskazania dla katechetów:

– Na spotkaniach katechetów na nowo zapoznać się z encykliką Dominum et Vivificantem. Zachęcać katechetów do indywidu­alnej medytacji opartej na tek­stach tej encykliki.

– Ukazać działanie Ducha Świętego w celebracji sakramentalnej. Uświadamiać, że jesteśmy namaszczeni Duchem Świętym, gdyż jesteśmy wspólnotą ochrzczonych.

Podkreślać, że liturgię celebruje cała Wspólnota, czyli Ciało Chrystusa zjednoczone ze swoją Głową.

– Celebracja sakramentalna jest spotkaniem dzieci Bożych z Ojcem w Chrystusie i Duchu Świętym.

Ukazywać Ducha Świętego jako źródło życia sakramentalnego w Kościele.

Utrwalać teksty biblijne i liturgiczne odnoszące się do działania Ducha Świętego.

– Sakrament bierzmowania wraz z chrztem i Eucharystią stanowią sakramenty wtajemniczenia chrześcijańskiego. Należy wyjaśniać łączność sakramentów wtajemniczenia. Bierzmowanie ukazywać jako dopełnienie łaski chrztu i jako sakrament prowadzący ku Eucharystii.

– Omawiać różne stopnie związanie z Kościołem. Przedstawiać rolę Kościoła lokalnego. Rozbudzać miłość do wspólnoty parafialnej. Ukazywać, że przez Bierzmowanie jeszcze ściślej wiąże z Kościołem. Doprowadzać do aktów wdzięczności Duchowi Świętemu za włączenie we wspólnotę Kościoła.

– Rok Ducha Świętego, a więc rok pogłębienia naszej jedności, niech będzie czasem, w którym będziemy troszczyć się o wspólny śpiewów celebracji sakramentalnej, szczególnie w Eucharystii;

Doprowadzać do szukania odpowiedzi na pytanie: Jakie jest moje zadanie we Wspólnocie Kościoła?

 

II. Duch Boży w was mieszka

(Jesteśmy napełnieni Duchem Świętym. Odkrywanie Ducha Świętego jako Osoby. Chrześcijanin mieszkaniem Ducha Świętego)

 

Katechizm Kościoła Katolickiego podaje, że „«Bóg wysłał do serc naszych Ducha Syna swego, który woła: Abba, Ojcze!» (Ga 4,6). Poznanie wiary jest możliwe tylko w Duchu Świętym. Aby pozostawać w jedności z Chrystusem, trzeba najpierw zostać poruszonym przez Ducha Świętego. To On wychodzi naprzeciw nas i wzbudza w nas wiarę. Mocą naszego chrztu, pierwszego sakramentu wiary, życie, które ma swoje źródło w Ojcu i zostaje nam ofiarowane w Synu, jest nam udzielane wewnętrznie i osobowo przez Ducha Świętego w Kościele” (KKK 683). Duch Święty mieszka w Kościele, a także w sercach wiernych jak w świątyni (por. 1Kor 3,16; 6,19), w nich przemawia i daje świadectwo przybrania za synów (por. Ga 4,6; Rz 8,15-16.26). Prowadząc Kościół do wszelkiej prawdy i jednocząc we wspólnocie (in communione) i w posłudze, uposaża go w rozmaite dary, a przy ich pomocy nim kieruje oraz przyozdabia swoimi owocami. Mocą Ewangelii „utrzymuje Kościół w ciągłej młodości, ustawicznie go odnawia i do doskonałego zjednoczenia z Oblubieńcem prowadzi” (Jan Paweł II, Dominum et vivificantem, 26).

U podstaw chrześcijańskiego życia, przesyconego modlitwą i jednością z Bogiem, stoi prawda wiary o zamieszkiwaniu Ducha Świętego jak Boskiego Gościa w duszy człowieka sprawiedliwego. W Pierwszym Liście do Koryntian Święty Paweł Apostoł pyta: „Czyż nie wiecie, (...) że Duch Boży mieszka w was?” (3,16). Oczywiście Duch Święty jest obecny i działa w całym Kościele. Zamieszkuje On i napełnia różnymi darami człowieka, przenika swoim działaniem do głębi ludzkiej duszy, do samego serca wiernych, i rozlewa w nim ożywiające światło i łaskę. O to właśnie prosimy w Sekwencji podczas Mszy świętej w uroczystość Zesłania Ducha Świętego: „Światłości najświętsza, serc wierzących wnętrza poddaj Twej potędze”. Dzięki zamieszkaniu Ducha Świętego ludzie stają się świątynią Boga – Trójcy Świętej. Św. Paweł przypomina: „Czyż nie wiecie, że ciało wasze jest świątynią Ducha Świętego, który w was jest, a którego macie od Boga?” (1Kor 6,19). Tak więc zamieszkanie Ducha Świętego w człowieku jest szczególną konsekracją całej jego osoby na podobieństwo świątyni. Jest to istota zbawczej łaski, przez którą człowiek otrzymuje udział w trynitarnym życiu Boga. W ten sposób otwiera się w człowieku wewnętrzne źródło święto­ści, z którego pochodzi życie według Ducha Bożego. Mówi o tym Święty Paweł w Pierwszym Liście do Koryntian: „Wy (...) nie żyjecie według ciała, lecz według Ducha, jeśli tylko Duch Boży w was mieszka” (8,9). To właśnie jest udziałem nadziei na zmartwychwstanie ciała, bowiem „jeżeli mieszka w was Duch Tego, który Jezusa wskrzesił z martwych, to Ten, co wskrzesił Chrystusa z martwych, przywróci do życia wasze śmiertelne ciała mocą mieszkającego w was swego Ducha” (Rz 8,11).

Zamieszkanie Ducha Świętego w człowieku uświęca go i prowadzi do szczególnej relacji z Bogiem, która rozszerza się na wszystkie relacje międzyosobowe w sferze rodzinnej i społecznej. Duch Święty „uzdalnia do spełniania dobra i unikania zła, i jednoczy tych, którzy szczerym sercem pragną pełnić wolę Bożą” (Benedykt XVI, Watykan, 30 września 2012 r.). Dlatego każdy chrześcijanin powinien dążyć do odrzucania grzechów, które za­smucają Bożego Ducha (por. Ef 4,30). Każdy grzech jest sprzeciwem wobec miłości Bożej, która „rozlana jest w sercach naszych przez Ducha Świętego, który został nam dany” (Rz 5,5). Duch Święty – Osoba-Miłość, rozbudza w duszy wewnętrzną potrzebę życia w miłości. Jednocześnie Duch Święty, zamieszkujący w duszy człowieka, jest wewnętrznym źródłem nowego życia, którym Chrystus obdarzył wierzących w Niego. Jest to życie według „prawa Ducha”, które mocą Odkupienia zwycięża potęgę grzechu i śmierci panującą nad człowiekiem od chwili pierwszego upadku. Św. Paweł przypomina: „Teraz jednak dla tych, którzy są w Chrystusie Jezusie, nie ma już potępienia. Albowiem prawo Ducha, które daje życie w Chrystusie Jezusie, wyzwoliło cię spod prawa grzechu i śmierci” (Rz 8,1-2). Jest to nowe prawo życia, rozbudzonego w sercach „przez Ducha Świętego, który został nam dany” (Rz 5,5).

Treścią chrześcijańskiego życia są wiara i miłość oraz praktyka wszystkich cnót pod ukrytym wpływem Ducha Odnowiciela. To życie rozwija się nie tylko dzięki naturalnym władzom człowieka, tj. rozumowi, woli i zmysłom, ale także mocą nowych zdolności przydanych mu (superadditae) wraz z łaską. Duch Święty tworzy w człowieku jakby nowy wewnętrzny organizm, w którym objawia się prawo łaski. Jest to prawo zapisane w ludzkich sercach, tzw. prawo Ducha, który daje życie w Jezusie Chrystusie (por. Rz 8,2). Sam Jezus Chrystus w wieczerniku powiedział do Apostołów, że „Gdy zaś przyjdzie On, Duch Prawdy, doprowadzi was do całej prawdy. Bo nie będzie mówił od siebie, ale powie wszystko, cokolwiek usłyszy” (J 16,12-13). Jezus Chrystus „przez zesłanie Ducha prawdy, objawienie doprowadził do końca i do doskonałości oraz świadectwem Bożym potwierdza, że Bóg jest z nami, by nas z mroków grzechu i śmierci wybawić i wskrzesić do życia wiecznego” (Sobór Watykański II, Dei Verbum, 4). Tak więc to Duch Święty jest Tym, który udzieli światła Apostołom, aby mogli głosić całą prawdę Ewangelii Chrystusa, nauczając wszystkie naród (por. Mt 28,19). Apostołowie i ich następcy wykonują to zadanie zlecone przez Jezusa Chrystusa i są umacniani Duchem Świętym. W ten sposób „nauczaniem ustnym, przykładami i instytucjami przekazali to, co otrzymali z ust Chrystusa, z Jego zachowania się i czynów, albo czego nauczyli się od Ducha Świętego, dzięki Jego sugestii, jak też przez tych Apostołów i mężów apostolskich, którzy wspierani natchnieniem tegoż Ducha Świętego na piśmie utrwalili wieść o zbawieniu” (Sobór Watykański II, Dei verbum, 7). Duch Święty jest gwarantem prawdy objawionej, zarówno w jej przekazie ustnym, jak i pisemnym, sporządzonym pod Bożym natchnieniem i z Bożą pomocą w księgach Pisma Świętego. Dzięki Niemu głos Ewangelii rozbrzmiewa w Kościele, a przez Kościół w świecie. Duch Święty „wprowadza wiernych we wszelką prawdę oraz sprawia, że słowo Chrystusowe obficie w nich mieszka (por. Kol 3,16)” (Sobór Watykański II, Dei verbum, 8). Dlatego Urząd Nauczycielski Kościoła „z rozkazu Bożego i przy pomocy Ducha Świętego słucha (...) pobożnie słowa Bożego, święcie go strzeże i wiernie wyjaśnia. I wszystko, co podaje do wierzenia jako objawione przez Boga, czerpie z tego jednego depozytu wiary” (Sobór Watykański II, Dei verbum, 10). Istnieje zatem ścisły związek między Pismem Świętym, Tradycją i Urzędem Nauczycielskim Kościoła. Dzięki temu wewnętrznemu powiązaniu Duch Święty zapewnia autentyczność przekazu Bożego Objawienia, a co za tym idzie, tożsamości wiary w Kościele.

Duch Święty jest sprawcą wewnętrznych narodzin wiary w duszy człowieka. Bogu należy okazać posłuszeństwo wiary. By móc okazać taką wiarę, „trzeba mieć łaskę Bożą uprzedzającą i wspomagającą oraz pomoce wewnętrzne Ducha Świętego, który by poruszał serca i do Boga zwracał, otwierał oczy rozumu i udzielał «wszystkim słodyczy w uznawaniu i dawaniu wiary prawdzie». Aby zaś coraz głębsze było zrozumienie objawienia, tenże Duch Święty darami swymi wiarę stale udoskonala” (Sobór Watykański II, Dei verbum, 5). Duch Święty jest Tym, który sprawia, że rodzi się wiara w człowieku i całej wspólnocie Kościoła. To On ją rodzi i umacnia, a człowieka prowadzi ku pełni życia wiecznego. Ponieważ „Kościół z biegiem wieków dąży stale do pełni prawdy Bożej, aż wypełnią się w nim słowa Boże” (Sobór Watykański II, Dei verbum, 8), całe jego życie jest przepełnione Duchem, z którym wspólnie przyzywa on chwalebnego przyjścia Chrystusa. Jak czytamy w Apokalipsie: „A Duch i Oblubienica mówią: «Przyjdź!»” (Ap 22,17). W perspektywie tej pełni prawdy Duch Święty „kieruje przekazem Objawienia i gwarantuje jego autentyczność, przygotowując Kościół, a w nim wszystkich i każdego z nas, na ostateczne przyjście Pana” (Jan Paweł II, Watykan, 16 stycznia 1991 r.). Duch Święty jest źródłem prawdy i tożsamości Kościoła, który jest jeden, święty, katolicki i apostolski. To On jest równocześnie początkiem i zasadą życia sakramentalnego, „które sprawia, że Kościół czerpie siłę z Chrystusa, uczestniczy w Jego świętości, żywi się Jego łaską, wzrasta i podąża ku wieczności. Duch Święty, znajdujący się u początku wcielenia Słowa, jest żywym źródłem wszystkich sakramentów ustanowionych przez Chrystusa i sprawowanych w Kościele. Właśnie za pośrednictwem sakramentów obdarza On ludzi «nowym życiem», wiążąc ze sobą Kościół jako współpracownika w tym zbawczym dziele” (Jan Paweł II, Watykan, 30 stycznia 1991 r.).

 

Wskazania dla katechetów:

– Odkryć Ducha Świętego działającego w człowieku, który uświęca go i prowadzi do szczególnej relacji z Bogiem.

– Ukazać wspólną godność, powołanie do świętości i do misji ewangelizacyjnej całego Ludu Bożego.

– Doprowadzać do szukania odpowiedzi na pytanie: Jakie jest moje zadanie we wspólnocie Kościoła?

– Ukazać, że wszyscy są wystarczająco biedni, aby móc otrzymywać, wszyscy są wystarczająco bogaci, aby innych obdarowywać.

Ukazać Ducha Świętego jako początek i źródło jedności, jak jest nim dusza w ludzkim ciele.

Ukazać pracę nad sobą jako walkę o jedność wewnętrzną. Rozbudzić autentyczne pragnienie jedności w rodzinie.

– Odkryć Ducha Świętego działającego w Kościele oraz zrozumieć poprawne relacje, jakie mają panować między ochrzczonymi.

– Zainicjować nabożeństwa dziękczynne za sakrament bierzmowania w parafii pochodzenia kandydatów.

– Organizować celebracje nowenny przed uroczystością Zesłania Ducha Świętego.

 

III. Nadzieja sensem egzystencji człowieka

(Pieczęć i namaszczenie Ducha Świętego. Owocność sakramentu bierzmowania)

 

Duch Święty jest „Duchem życia, czyli źródłem wody tryskającej na żywot wieczny (por. J 4, 14; 7, 38-39); przez Niego Ojciec ożywia ludzi umarłych na skutek grzechu, zanim śmiertelne ich ciała wskrzesi w Chrystusie (por. Rz 8, 10-11)” (Jan Paweł II, Dominum et vivificantem, 25). Drogą Kościoła jest zawsze człowiek, a jego serce to miejsce zbawczego spotkania z Duchem Świętym. Tam właśnie, w sercu człowieka, Duch Święty staje się zwiastunem Prawdy Bożej, Pocieszycielem, Rzecznikiem i Orędownikiem. Dzieje się tak „zwłaszcza wtedy, gdy człowiek i ludzkość staje wobec potępiających sądów owego «oskarżyciela», o którym mówi Apokalipsa, iż «dniem i nocą oskarża braci naszych przed Bogiem naszym» (por. Ap 12,10). Duch Święty nie przestaje być Stróżem nadziei w sercu człowieka: wszystkich ludzi, a zwłaszcza tych, którzy «posiadając pierwsze dary Ducha (...), oczekują odkupienia swojego ciała» (por. Rz 8,23)” (Jan Paweł II, Watykan, 3 lipca 1991 r.).

Duch Święty jest kontynuatorem dzieła Chrystusa na ziemi. Staje się On prawdziwym „Ojcem ubogich, Dawcą darów i Światłością sumień” (Sekwencja z uroczystości Zielonych Świąt). Wspiera ludzi i pomaga im w ziemskiej wędrówce do Boga Ojca. Przynosi także „ochłodzenie i odpoczniecie” wśród trudów i pracy oraz „ulgę” pośród spiekoty dnia, wśród niepokojów, walk i zagrożeń każdej epoki. Jest również Pocieszycielem, wówczas, gdy serce ludzkie płacze i doświadcza pokusy rozpaczy. Dlatego też w sekwencji liturgicznej wyrażamy prawdę: „Bez Twojego tchnienia cóż jest wśród stworzenia? Jeno cierń i nędze”. Życie według natchnień Ducha Świętego pozwala przybliżyć się do Boga, a jednocześnie przekonać się o grzeszności człowieka. Duch Święty został posłany do ludzi, aby kontynuować dzieło Jezusa Chrystusa – dzieło odbudowywania dobra w człowieku i w ludzkim świecie. Jego zadaniem jest ukazywać, że grzech prowadzi człowieka i całą wspólnotę ludzką do upadku moralnego. Duch Święty jest zatem Duchem Prawdy, który pomaga zajrzeć do swojego sumienia, „«przenika wszystko, nawet głębokości Boga samego», zna od początku tajemnicę człowieka (por. 1Kor 2,10 n.). I dlatego też On jeden może w pełni «przekonać o grzechu» ludzkiego początku o tym grzechu, który jest korzeniem wszystkich innych oraz niewygasającym zarzewiem grzeszności człowieka na ziemi. Duch Prawdy zna pierworodny wymiar grzechu, spowodowany w woli człowieka działaniem «ojca kłamstwa» – tego, który już «został osądzony» (por. J 16,11)” (Jan Paweł II, Dominum et vivificantem, 35).

Kościół nieustannie wyznaje prawdę o Duchu Świętym, który jest darem Ojca i Syna, posłanym na ziemię, aby ją odnawiać i uświęcać. Jest Duchem sprawiającym „nowe” życie, tzn. życie bez grzechu. Dlatego wszystko, co stworzone, ku Niemu się zwraca i na Niego oczekuje. Do Niego zwraca się Kościół „na zawiłych drogach pielgrzymowania człowieka na ziemi: prosi, nieustannie prosi o prawość ludzkich czynów za Jego sprawą. Prosi także o radość i pociechę, którą tylko On – prawdziwy Pocieszyciel – może przynieść, zstępując do głębi ludzkich serc; prosi o łaskę cnót, które wysługują chwałę niebieską. Prosi o zbawienie wieczne w pełni uczestnictwa w życiu Bożym, do którego Ojciec odwiecznie «przeznaczył» ludzi stworzonych z miłości na obraz i podobieństwo Trójcy Przenajświętszej” (Jan Paweł II, Watykan, 3 lipca 1991 r.). Dlatego Kościół, obejmując swoją troską wszystkich wierzących, nieustannie prosi Ducha Świętego o pomoc w drodze do szczęścia, które jest możliwe tylko w Bogu. Święty Jan Ewangelista przypomina, że tylko w Bogu jest szczęście i radość, której „nikt (...) nie zdoła odebrać” (J 16,22). Ta radość jest owocem miłości Boga, sprawiedliwości i pokoju, które otrzymują wierzący od Ducha Świętego w czasie sakramentu bierzmowania. Duch Święty jest sprawcą „nowego” życia człowieka, które opiera się na Dekalogu, przykazaniu miłości Boga i bliźniego. Wiara w Boga, pokój wewnętrzny i nadzieja na lepsze jutro na ziemi oraz życie w wieczności wskazują na obecność i działanie Ducha Bożego w życiu człowieka. Jest On sprawcą wielu darów i łask w życiu człowieka ochrzczonego, a następnie bierzmowanego. Człowiek, przyjmując z wiarą Ducha Świętego, staje się namaszczonym, a więc niejako zostaje poświęcony w szczególny sposób Bogu – Trójcy Świętej oraz opiece poszczególnych Osób Bożych. Otrzymuje również dary, które wspomagają go w życiu chrześcijańskim.

Św. Paweł Apostoł wskazuje, że nadzieja (por. 1Kor 12,31) odgrywa ważną rolę w życiu chrześcijanina. Podobnie wiara i miłość, choć ze wszystkich „największa jest miłość” (por. 1Kor 13,13). Wszystkie dary Ducha Świętego pomagają człowiekowi otwierać się w wierze na Chrystusa. Pielęgnowanie ich wymaga szczególnej uwagi, zwłaszcza w naszych czasach, kie­dy wielu chrześcijan doznaje uczucia rozterki pomiędzy nieograniczonością swoich możliwości a kruchością ludzkiego życia, pełnego rozczaro­wań i porażek.

Potrzebna jest zatem chrześcijańska nadzieja, która prowadzi „człowieka pielgrzyma” do poznania Boga i osiągnięcia życia wiecznego w niebie. Nadzieja pozwala człowiekowi przenik­nąć poza to, co widzialne. W Liście do Hebrajczyków czytamy: „ Trzymajmy się jej jako bezpiecznej i silnej kotwicy duszy, [kotwicy], która przenika poza zasłonę, gdzie Jezus poprzednik wszedł za nas, stawszy się arcykapłanem na wieki na wzór Melchizedeka” (Hbr 6,19-20).

Zesłany w dniu Pięćdziesiątnicy Duch Święty zstąpił, aby spełnić obietnice zawarte w orędziu zbawienia. Dzieje Apostolskie wskazują, że Jezus „wyniesiony na prawicę Boga, otrzymał od Ojca obietnicę Ducha Świętego i zesłał Go” (Dz 2,33). Spełnienie tej obietnicy rzutuje na całe dzieje, aż po kres czasów. Dla wierzących w słowo Boże, objawione w Chrystusie i głoszone przez Apostołów, wymiar eschatologiczny zaczął się wypełniać poprzez obecność Ducha Świętego w ludzkich dziejach. Otrzymane dary Ducha Świętego są jakby zadatkiem przyszłej szczęśliwości. Św. Paweł przypomina: „Zostaliście naznaczeni pieczęcią Ducha Świętego, który był obiecany. On jest zadatkiem naszego dziedzictwa w oczekiwaniu na odkupienie, które nas uczyni własnością [Boga], ku chwale Jego majestatu” (Ef 1,13-14). Zatem życie chrześcijańskie na ziemi jest niejako inicjacją do udziału w chwale Pana Boga. Duch Święty jest gwarantem osiągnięcia życia wiecznego, gdyż mocą odkupienia, dokonanego przez Jezusa Chrystusa, pokonane zostały ostatnie pozostałości grzechu, czyli ból i śmierć. Chrześcijańska nadzieja pomaga w życiu doczesnym, gdyż Duch Święty „przychodzi z pomocą naszej słabości. Gdy bowiem nie umiemy się modlić tak, jak trzeba, sam Duch przyczynia się za nami w błaganiach, których nie można wyrazić słowami. Ten zaś, który przenika serca, zna zamiar Ducha [wie], że przyczynia się za świętymi zgodnie z wolą Bożą. Wiemy też, że Bóg z tymi, którzy Go miłują, współdziała we wszystkim dla ich dobra, z tymi, którzy są powołani według [Jego] zamiaru” (Rz 8,26-28). Dzięki temu kształtuje całe życie chrześcijan według zbawczego planu Boga. W ten sposób chroni człowieka od złudzeń i fałszywych dróg, które zamiast prowadzić do zbawienia kierują życie ku pesymizmowi i destrukcji. Dlatego, jak podkreśla św. Paweł, potrzebne jest namaszczenie Duchem Świętym, bo „jeżeli mieszka w was Duch Tego, który Jezusa wskrzesił z martwych, to Ten, co wskrzesił Chrystusa [Jezusa] z martwych, przywróci do życia wasze śmiertelne ciała mocą mieszkającego w was swego Ducha” (Rz 8,11). Słowa św. Pawła Apostoła dają pewność, że dzięki Trzeciej Osobie Bożej spełnią się dążenia i nadzieja człowieka na zbawienie. Wynika to z tego, że „nadzieja zawieść nie może, ponieważ miłość Boża rozlana jest w sercach naszych przez Ducha Świętego” (Rz 5,5). Pieczęć i swoiste namaszczenie Duchem Świętym daje pewność, że nic „nie zdoła nas odłączyć od miłości Boga, która jest w Chrystusie Jezusie, Panu naszym” (Rz 8,39). Dlatego każdy chrześcijanin powinien być bogaty w nadzieję, którą daje sam Ducha Świętego (por. Rz 15,13). Owocność życia człowieka zależy od przyjęcia daru, jakim jest Osoba Ducha Świętego. Tylko bezgraniczne zawierzenie Bogu, przyjęcie Jezusa Chrystusa i działanie pod natchnieniem Ducha Świętego przynosi nadzieję na osiągniecie życia wiecznego w niebie. Duch Święty „oświeca ducha ludzkiego, a objawiając ukrzyżowanego i zmartwychwstałego Chrystusa, wskazuje, na jakiej drodze możemy upodobnić się do Niego, czyli być «wyrazem i narzędziem miłości, która od Niego emanuje»” (Benedykt XVI, Deus caritas est, 33).

Święty Paweł Apostoł mówi, że życie chrześcijanina jest ożywiane przez Ducha Świętego i przez jego owoce, którymi są „miłość, radość, pokój, cierpliwość, uprzejmość, dobroć, wierność, łagodność, opanowanie” (Gal 5, 22-23). Powinno być czasem naśladowania życia Jezusa Chrystusa. Tak więc słuchanie Słowa Bożego, modlitwa, przyjmowanie sakramentów oraz życie przykazaniami dają pewność życia wiecznego w Bogu. Mając taką perspektywę, „chrześcijanin może wznieść głowę wyso­ko i przyłączyć się do wołania, które w Apokalipsie wyraża naj­głębsze pragnienie wzniecone w dziejach przez Ducha Świętego: «A Duch i Oblubienica mówią: <Przyjdź!>» (Ap 22,17). Apokalipsa i Nowy Testament kończą się wezwaniem: «A kto słyszy, niech powie: <Przyjdź!>». I kto odczuwa pragnienie, niech przyjdzie, kto chce, niech wody życia darmo zaczerpnie (...) Przyjdź, Panie Jezu!» (Ap 22,17.20)” (Jan Paweł II, Watykan, 3 lipca 1991 r.).

 

Wskazania dla katechetów:

– W oparciu o historię zbawienia ukazywać, że Bóg nigdy nie zostawia człowieka bez nadziei.

Ukazywać źródła autentycznej nadziei: obietnice Boże i wierność człowieka. Tym samym przestrzegać przed fałszywą nadzieją, to znaczy nieopierającą się na obietnicach Bożych albo zwalniającą człowieka od stawiania sobie wymagań.

Podkreślać eschatologiczny wymiar nadziei. Ukazywać życie jako drogę, którą idziemy z nadzieją na ostateczne spotkanie z Ojcem.

– Uczyć myśleć o przyszłości. Od najwcześniejszych lat samodzielnego myślenia doprowadzać do chwil zastanawiania się nad przyszłością i uczyć się „modlitwy pytań”, to znaczy modlitewnego rozważania jacy mamy być i co mamy czynić.

– Wychowywać do dotrzymywania obietnic. Podstawą nadziei są obietnice. Im bardziej uczniowie przyswoją sobie obowiązek dotrzymywania danych obietnic, tym bardziej są przygotowani do właściwego kształtowania nadziei w sercu swoim.

Doprowadzać do wzbudzenia aktów nadziei. W tym celu należy przypomnieć obietnice Boże, np. Błogosławieni miłosierni, albowiem oni miłosierdzia dostąpią.

– Ukazać, że nadzieja, którą żyje Kościół, jest związana z Przyjściem Pana.

 

IV. Maryja wzorem posłuszeństwa Duchowi Świętemu

(Trwać w życiu według Ducha Świętego. Umiłowanie Kościoła. Zobowiązanie do apostolstwa)

 

Jezus Chrystus wskazywał, że „Pocieszyciel, Duch Święty, którego Ojciec pośle w moim imieniu, On was wszystkiego nauczy i przypomni wam wszystko, co Ja wam powiedziałem” (J 14,26). Maryja – Matka Syna Bożego była pierwszą osobą, która została obdarzona „światłem” Ducha Świętego oraz w szczególny sposób napełniona Jego mocą. Katechizm Kościoła Katolickiego podaje, że „Maryja, Najświętsza Matka Boga, zawsze Dziewica, jest arcydziełem posłania Syna i Ducha Świętego w pełni czasu. Po raz pierwszy w zamyśle zbawienia, dzięki przygotowaniu przez Ducha Świętego, Ojciec znajduje Mieszkanie, w którym Jego Syn i Jego Duch mogą mieszkać wśród ludzi (…). W Maryi zostają zapoczątkowane «wielkie sprawy Boże», które Duch będzie wypełniał w Chrystusie i w Kościele” (KKK 721). Maryja poprzez swoją zgodę na wolę Bożą, wyrażoną słowami: „Oto Ja służebnica Pańska, niech mi się stanie według twego słowa!” (Łk 1,38), jest Matką Wcielonego Słowa i Oblubienicą Ducha Świętego. Jest Ona pierwszą zwiastunką i pośredniczką Ewangelii o pochodzeniu Jezusa Chrystusa. To Ona towarzyszyła Jezusowi Chrystusowi w niemalże wszystkich wydarzeniach zbawczych. Wszystkie te zdarzenia zachowywała i rozważała w swoim sercu, pełniąc zawsze wolę Bożą. Dlatego Maryja „jest dla nas wzorem człowieka, który poddając się przewodnictwu Ducha Świętego przyjmuje i zachowuje w sercu – niczym dobre ziarno (por. Mt 13,23) – słowa Objawienia, usiłuje je jak najlepiej zrozumieć, aby przeniknąć w głąb tajemnicy Chrystusa” (Jan Paweł II, Watykan, 4 lipca 1990 r.).

Duch Święty jest obecny we wszystkich wydarzeniach w życiu Maryi. Ona współpracuje z Nim, a poprzez postawę uległości i całkowitego zawierzenia wypełnia wolę Bożą. Świadczy to o zaufaniu, jakim Maryja obdarzyła Boga. W ten sposób staje się wzorem dla każdego wierzącego. Dla ówczesnego Kościoła i dla Kościoła wszystkich czasów Maryja „była i pozostaje nade wszystko Tą «błogosławioną, która uwierzyła»: uwierzyła pierwsza. Od chwili zwiastowania i poczęcia, od chwili narodzenia w stajni betlejemskiej, szła krok w krok z Jezusem w swojej macierzyńskiej pielgrzymce wiary. Szła poprzez lata Jego życia ukrytego w Nazarecie, szła w okresie zewnętrznego oddalenia, gdy rozpoczął «czynić i nauczać» (por. Dz 1,1) pośród Izraela – szła nade wszystko poprzez straszliwe doświadczenie Golgoty” (Jan Paweł II, Redemptoris Mater, 26). Wewnętrzne działanie Ducha Świętego zmierza do tego, aby odpowiedź każdego człowieka była taka jak Maryi. Powinna zatem wyrażać osobistą dojrzałość i pobożność oraz zgodę na wolę Bożą. Każdy człowiek powinien być świadomy celu, do którego prowadzi go Duch Święty. Tylko wówczas może być pewien, że osiągnie życie wieczne. Ojciec Święty Jan Paweł II przypomina, że Maryja jest Matką Odkupiciela i zajmuje bardzo ważne miejsce w planie zbawienia. Dzięki Jej „fiat” Pan Bóg zesłał swego Syna Jezusa Chrystusa, aby wykupił wszystkich ludzi z niewoli grzechu. To Jezus Chrystus przed swoją śmiercią oddał nam Maryję za Matkę (por. J 19,26b). Maryja stała się Matką wszystkich ludzi. Jako Matka Chrystusa, Maryja jest w sposób szczególny związana z Kościołem, „który Pan ustanowił jako swoje ciało” (Sobór Watykański II, Lumen gentium, 52. ) Tak więc wszyscy wierzący mają Maryję za Matkę. Jednocześnie w Liście do Rzymian czytamy, że wszyscy ci, których „prowadzi Duch Boży, są synami Bożymi. (…) Sam Duch wspiera swym świadectwem naszego ducha, że jesteśmy dziećmi Bożymi” (Rz 8,14-16). Duch Święty jest zatem sprawcą Bożego macierzyństwa Maryi oraz usynowienia ludzi względem Boga. Jest On szczególnym pośrednikiem w drodze człowieka do Pana Boga oraz wspomożycielem w trudach życia. Maryja jest w szczególny sposób związana z Trzecią Osobą Bożą. Dlatego chrześcijanie powinni wzorować się na Jej postawie w codziennym życiu. Maryja „pozwala się prowadzić Duchowi, by w należyty sposób wypełnić swe macierzyńskie posłannictwo. Jako prawdziwa niewiasta modlitwy, Dziewica prosiła Ducha Świętego, by dopełnił dzieła rozpoczętego przy poczęciu i by Dziecię wzrastało «w mądrości, w latach i w łasce u Boga i u ludzi» (Łk 2, 52). W tym kontekście Maryja jawi się jako wzór dla wszystkich rodziców, ukazuje bowiem, że aby znaleźć słuszne rozwiązania trudnych zadań wychowawczych, trzeba prosić o pomoc Ducha Świętego” (Jan Paweł II, Watykan, 9 grudnia 1998 r.).

 

Wskazania dla katechetów:

– Ukazać kontemplację Maryi jako posłusznej głosowi Ducha Świętego.

Ukazać Maryję jako Tę, która poczęła Słowo Wcielone za sprawą Ducha Świętego. Nauczyć odmawiania modlitwy „Anioł Pański”, łącząc ją z rozważaniem posłuszeństwa Maryi.

– Ukazać relację – Duch Święty i Maryja jako wzór osobistego związku człowieka z Bogiem. Podkreślać, że naśladowanie Maryi to przylgnięcie do planów Bożych. Rozważać wspólnie, jak możemy naśladować Maryję.

Doprowadzać do rozmowy sam na sam z Bogiem, a także z Maryją, w przekonaniu, że jesteśmy miłowani.

– Ukazać, że kontemplacja posłuszeństwa Maryi zawsze łączy się z decyzją powiedzenia „tak” na Boże plany.

– Omówić znaczenie świadectwa dawanego Chrystusowi zarówno słowem, jak i czynem. Uświadomić, że w bierzmowaniu otrzymujemy szczególną moc Ducha Świętego do świadczenia o Chrystusie. Omówić przykłady z życia współczesnego, ukazujące znaczenie świadectwa wiary.

 

Katecheza wychowująca do wiary w Ducha Świętego budzi wiarę, nadzieję i miłość jako odpowiedź na Słowo Boże. W ten sposób nabiera wyraźnie charakteru dialogu człowieka z Bogiem, dialogu, podczas któ­rego wsłuchujemy się w Jego słowo. W wierze, nadziei i miłości zawierzamy Bogu Ojcu, Synowi Bożemu i Duchowi Świętemu nasze życie.

 

 

Na trud wychowania w wierze w Ducha Świętego słowem, modlitwą i przykładem życia, wszystkim katechetom z serca błogosławię

 

 

† Henryk Tomasik 

Biskup Radomski

 


 

 

 

 

 

 

Darmowy licznik odwiedzin