A A A

Rok szkolny 2019/2020


 

 

 

 

PROGRAM DUSZPASTERSKO-KATECHETYCZNY

NA ROK 2019/2020

 

„Wielka tajemnica wiary”

 

 

Nowy trzyletni program duszpasterski na lata 2019-2022 jest poświęcony Eucharystii rozumianej jako: tajemnica wyznawana, celebrowana i świętowana. Jego hasłem są słowa: „Eucharystia daje życie”. Program jest kontynuacją duszpasterskiej pracy nad sakramentami chrześcijańskiego wtajemniczenia, ale przede wszystkim mobilizuje do pogłębienia świadomości tego, czym jest „święta i Boska liturgia”. Celem programu jest lepsze poznanie wartości i znaczenia Eucharystii oraz budzenie w parafiach nowego impulsu i eucharystycznej żarliwości wśród duszpasterzy i wiernych, „dzięki którym stanie się im bliższa istotowa więź pomiędzy tajemnicą eucharystyczną, akcją liturgiczną i zaangażowaniem na rzecz drugiego, wynikającym z przeżywania Eucharystii jako sakramentu miłości” (Benedykt XVI, Sacramentum caritatis, 5). Adresatami programu duszpasterskiego na kolejne lata są wszyscy ochrzczeni, niezależnie od wieku i realizowanych w Kościele zadań.

Hasłem programu duszpastersko-katechetycznego na rok 2019/2020 są słowa: „Wielka tajemnica wiary”. Ich dopełnienie stanowi biblijne motto: „abyście uwierzyli w Tego, którego [Bóg] posłał” (J 6,29). Podstawowym założeniem programu duszpasterskiego na rok 2019/2020 jest zaproszenie wiernych do bardziej świadomego udziału w Eucharystii i pogłębienia wiary w realną obecność Jezusa Chrystusa w Najświętszym Sakramencie. Jak wskazuje Jan Paweł II, Eucharystia „prowadzi do szczytu wszelkich dóbr: to tu znajduje swój kres wszelkie ludzkie pragnienie, ponieważ tu otrzymujemy Boga i Bóg wchodzi w doskonałe zjednoczenie z nami” (Ecclesia de Eucharistia, 34). Prowadzenie wiernych do tego celu wymaga wysiłku katechetycznego. W związku z tym konieczna jest pogłębiona wiedza o Eucharystii i prawdach wiary, która powinna być uzupełniona autentycznym jej przeżywaniem i zaangażowaniem podczas liturgii eucharystycznej.

Zrozumienie przez chrześcijan wartości i sensu Mszy świętej prowadzi do pełniejszego przeżywania ich relacji z Bogiem. Dlatego należy zachęcać wiernych do formacji i odnowy liturgicznej. Pogłębiając znaczenie Eucharystii w życiu chrześcijańskim, trzeba dołożyć wszelkich starań, aby nieustannie aktualizować w świadomości wiernych wartość właściwego świętowania niedzieli i aby niedziela stała się „miejscem uprzywilejowanym, w którym nieustannie głosi się i kultywuje komunię. Dzięki czynnemu udziałowi w Eucharystii dzień Pański staje się także dniem Kościoła” (Ecclesia de Eucharistia, 41). Analogicznie do trzyletniego programu duszpasterskiego, w roku 2019/2020 działania duszpasterskie winny prowadzić do konkretnych celów, a mianowicie: a) formacyjnego – pogłębienie wiedzy o Eucharystii, jej duchowych owocach, liturgicznym przebiegu i osobistym przebiegu; b) inicjacyjnego – mistagogia, czyli wprowadzenie w tajemnicę chrześcijaństwa; c) ewangelizacyjnego – kerygma, tj. wskazanie na dzieło zbawienia objawione przez Boga, d) społecznego – budowanie jedności wspólnoty chrześcijańskiej na różnych poziomach oraz właściwe świętowanie niedzieli.

Program duszpastersko-katechetyczny na rok 2019/2020 pt. „Wielka tajemnica wiary” w diecezji radomskiej został podzielony na cztery etapy:

1. Eucharystia jako pamiątka,

2. Eucharystia jako ofiara,

3. Eucharystia jako uczta,

4. Eucharystia jako żywa obecność Chrystusa – Komunia święta, Najświętszy Sakrament.

 

1. Eucharystia jako pamiątka

 

Jednym z głównych aspektów Eucharystii jest aspekt „pamiątki”, rozumianej nie tylko jako „wspominanie wydarzeń z przeszłości, lecz [także jako] głoszenie cudów, jakich Bóg dokonał dla ludzi. W liturgicznej celebracji tych wydarzeń stają się one w pewien sposób obecne i aktualne” (KKK 1363). Dlatego też centrum Eucharystii, będącej najdoskonalszą „pamiątką” Paschy Chrystusa, stanowi scalanie się pamięci o Bogu oraz pamięci o człowieku. Jezus Chrystus w czasie Ostatniej Wieczerzy, „tej nocy, kiedy został wydany, ustanowił eucharystyczną Ofiarę Ciała i Krwi swojej, aby w niej na całe wieki, aż do swego przyjścia, utrwalić Ofiarę Krzyża i tak umiłowanej Oblubienicy – Kościołowi powierzyć pamiątkę swej Męki i Zmartwychwstania: sakrament miłosierdzia, znak jedności, węzeł miłości, ucztę paschalną, w której pożywamy Chrystusa, w której dusza napełnia się łaską i otrzymuje zadatek przyszłej chwały” (KKK 1323; Sacramentum caritatis, 47). Tak więc Eucharystia jest pamiątką Paschy – męki i śmierci krzyżowej naszego Zbawiciela. Zawiera w sobie niezatarty zapis tych wydarzeń (por. Ecclesia de Eucharistia, 11). Nie jest ona jednak zwykłą retrospekcją. Jawi się jako wspomnienie uobecniające, które dokonuje się w czynności liturgicznej – podczas Mszy świętej po przeistoczeniu i aklamacji. Ta anamneza (przypomnienie) stanowi serce i centrum Eucharystii, sprawiając, że staje się ona pamiątką żywą. Powoduje, że to, co wspominamy, staje się rzeczywistością obecną tu i teraz, poprzez co „dokonuje się dzieło naszego Odkupienia” (Ecclesia de Eucharistia, 11).

Eucharystia nie tylko uobecnia krzyżową Ofiarę Jezusa, złożoną Ojcu za całą ludzkość i dokonaną „raz na zawsze” (Hbr 7,27; 9,12.26; 10,12), ale również ją aktualizuje (por. Ecclesia de Eucharistia, 11), nie powiększając jej, nic do niej nie dodając, ani jej nie mnożąc (por. Ecclesia de Eucharistia, 12). Potwierdził to w swoim nauczaniu Sobór Trydencki (1545-1563), stwierdzając, że: „jedna przecież jest i ta sama Hostia, jeden i ten sam poprzez posługę kapłanów Składający ofiarę, który wówczas ofiarował samego siebie na krzyżu, tylko sposób ofiarowania jest inny”. Eucharystia ponadto antycypuje chwalebne przyjście Zbawiciela, będąc przedsmakiem – jak obiecał nam sam Chrystus – życia wiecznego w pełni radości. To w niej „otrzymujemy zadatek przyszłej chwały” (Sacramentum caritatis, 47). W ten sposób staje się sakramentem zbawczej obecności zmartwychwstałego Pana w dziejach świata i ludzkości. Ponadto daje nam gwarancję zmartwychwstania ciał i życia wiecznego, na co wskazywał sam Jezus Chrystus: „Kto spożywa moje Ciało i pije moją Krew, ma życie wieczne, a Ja go wskrzeszę w dniu ostatecznym” (J 6,54). Gwarancja ta „wypływa z faktu, że Ciało Syna Bożego, pozostawione jako pokarm, jest chwalebnym Ciałem Zmartwychwstałego. W Eucharystii – żeby tak powiedzieć – staje się dostępna «tajemnica» zmartwychwstania” (Ecclesia de Eucharistia, 18). To w niej wierni umacniają swoją wiarę i nadzieję na chwalebne przyjście Zbawiciela, zmartwychwstanie ciał i życie wieczne.

Sprawując Mszę świętą – pamiątkę męki i śmierci naszego Pana, Kościół wykonuje testament samego Chrystusa, który w Wieczerniku polecił swoim Apostołom: „To czyńcie na moją pamiątkę” (Łk 22,19; 1Kor 11,25). Oblubienica Pana winna czynić to aż do czasów Jego powtórnego przyjścia, co potwierdza św. Paweł, pisząc w Pierwszym Liście do Koryntian: „Ilekroć bowiem spożywacie ten chleb albo pijecie kielich, śmierć Pana głosicie, aż przyjdzie” (1Kor 11,26).

 

Wskazania dla katechetów:

– wyjaśniać uczniom, dlaczego Eucharystia jest pamiątką śmierci krzyżowej Chrystusa;

– kształtować w uczniach postawę dziękczynienia za krzyżową śmierć Chrystusa dla naszego zbawienia;

– zachęcać uczniów do jak najczęstszego uczestnictwa we Mszy świętej i przyjmowania Komunii świętej;

– zachęcać uczniów do czynnego przygotowywania liturgii eucharystycznej i aktywnego w niej uczestnictwa.

 

2. Eucharystia jako ofiara

 

Ofiara jest darowaniem Bogu przez człowieka jakiegoś własnego dobra, niekoniecznie materialnego. Mogą to być także ludzkie troski, cierpienia, choroby, uczynki miłosierdzia. Za pomocą składanych ofiar człowiek chce Boga przeprosić, przebłagać, uprosić, uwielbić czy podziękować Mu. W ten sposób pragnie pozyskać Jego błogosławieństwo i przychylność. Potrzeba składania Bogu ofiar wynika z tęsknoty człowieka za swoim Stwórcą. Poprzez nie człowiek niejako łączy się z Najwyższym, a Ten – poprzez przyjęcie tych ofiar, zwłaszcza ofiary eucharystycznej – udziela się człowiekowi, obdarzając go swoimi łaskami. Wszystkie składane Bogu przez człowieka ofiary nie były jednak w stanie naprawić grzechu pierwszych ludzi. W związku z tym, musiał pojawić się na świcie Ktoś, kto z jednej strony będzie równy samemu Bogu, z drugiej zaś – stanie się naszym bratem poprzez przyjęcie ludzkiej natury. Tym Kimś jest Jezus Chrystus. Całe Jego życie, a zwłaszcza męka i śmierć krzyżowa, stanowiły absolutnie doskonałą ofiarą przebłagalną dla Boga Ojca. Ponadto były one również nieustannym obdarowywaniem ludzi – Jezus nauczał nieumiejących, troszczył się o słabszych, uzdrawiał chorych, wskrzeszał umarłych, ustanawiał sakramenty – zwłaszcza Eucharystię, aż wreszcie oddał życie dla naszego zbawienia. Bóg Ojciec nie tylko przyjął ofiarę z życia swojego Syna, ale również wynagrodził Mu to, udzielając daru nowego i wiecznego życia, które otrzymał w chwili swego zmartwychwstania (por. Ecclesia de Eucharistia, 13).

Podczas Ostatniej Wieczerzy Chrystus podał swoim uczniom do spożycia chleb i wino, mówiąc: „to jest Ciało moje”, „to jest moja Krew”, która za wielu będzie wylana na odpuszczenie grzechów (por. Mt 26,26.28; Łk 22,19-20). W ten sposób ustanowił sakrament Eucharystii – pamiątkę swojej ofiary krzyżowej. Wypowiadając te słowa, potwierdził nie tylko to, że chleb i wino, które dał Apostołom do spożycia, są Jego prawdziwym Ciałem i Jego prawdziwą Krwią, ale również to, że ustanowiony przez Niego sakrament ma wartość ofiarniczą, gdyż właśnie w Eucharystii w sposób bezkrwawy obecna jest Jego krzyżowa ofiara dla zbawienia wszystkich ludzi i całego świata (por. Ecclesia de Eucharistia, 12; KKK 1382). Z tego względu Eucharystia stała się Najświętszą Ofiarą „uobecniającą jedyną ofiarę Chrystusa Zbawiciela i włączającą w nią ofiarę Kościoła” (KKK 1330), a także ofiarą świętą „dopełniającą i przewyższającą wszystkie ofiary Starego Przymierza” (KKK 1330).

Ofiara Zbawiciela nie zakończyła się, ona trwa cały czas, aż do skończenia świata. Jest uobecniana i aktualizowana w czasie każdej Mszy świętej. Wówczas „ofiara Chrystusa i ofiara eucharystyczna są jedną ofiarą” (KKK 1367). Są jedną ofiarą, ponieważ Chrystus zarówno na krzyżu, jak i podczas każdej Mszy świętej jest jednocześnie kapłanem, jak i żertwą ofiarną. Są jedną, ale nie taką samą ofiarą. Ofiara Chrystusa miała charakter krwawej śmierci, natomiast Eucharystię Kościół sprawuje w sposób bezkrwawy. Ponadto na Golgocie Chrystus złożył ofiarę z samego siebie, natomiast podczas Mszy świętej ofiarę składa całe zgromadzenie wiernych – kapłan z całym ludem Bożym (Kościołem) zgromadzonym na uczcie eucharystycznej. Poza tym ofiara krzyżowa została złożona raz i tylko raz, podczas gdy Msza święta celebrowana jest wielokrotnie. Tak więc, Eucharystia uobecnia i aktualizuje ofiarę Chrystusa, ale nic do niej dodaje, w żaden sposób jej nie powiększa, ani jej nie mnoży (por. Ecclesia de Eucharistia, 12).

Podczas Eucharystii, w czasie konsekracji chleb i wino mocą Ducha Świętego zostają przemienione w Ciało i Krew Chrystusa, które będą za nas wydane i przelane (por. Łk 22,19-20; Mt 26,26.28). Ta transsubstancjacja (przeistoczenie) jest momentem, w którym uobecnia się i aktualizuje najcenniejsza i najdoskonalsza żertwa ofiarna – krzyżowa ofiara Chrystusa. W tę ofiarę Jezus włącza także członków swojego Ciała – Kościoła. Chrystusowa ofiara „ma do tego stopnia decydujące znaczenie dla zbawienia rodzaju ludzkiego, że Jezus złożył ją i wrócił do Ojca, dopiero wtedy, gdy zostawił nam środek umożliwiający uczestnictwo w niej, tak jakbyśmy byli w niej obecni. W ten sposób każdy wierny może w niej uczestniczyć i korzystać z jej niewyczerpanych owoców” (Ecclesia de Eucharistia, 11), a także „dostąpić pojednania, które Chrystus uzyskał raz na zawsze dla ludzkości wszystkich czasów” (Ecclesia de Eucharistia, 12)”. Każdy wierny uczestnicząc w zgromadzeniu eucharystycznym „składa Bogu Boską Żertwę ofiarną, a wraz z Nią samych siebie” (Lumen gentium, 11). W ten sposób oddaje cześć Bogu, a także przyczynia się do zbawienia ludzkości.

Jezus, włączając w swoją ofiarę wszystkich członków Kościoła, wylewa na nich swoje łaski. Otrzymują oni także dary, które pozwalają im przyswoić sobie ofiarną postawę Jezusa – postawę miłości i posłuszeństwa wobec Boga Ojca, a także postawę miłości, troski i gotowości służenia bliźnim (diakonii). Jak uczył Jan Paweł II: „Uczestnicząc bowiem w ofierze Krzyża, chrześcijanin dostępuje udziału w ofiarnej miłości Chrystusa i zostaje uzdolniony oraz zobowiązany do okazywania tejże miłości w życiu poprzez wszystkie swoje postawy i czyny. W życiu moralnym objawia się i urzeczywistnia także królewska posługa chrześcijanina” (Veritatis splendor, 107). Ofiarniczy aspekt Eucharystii zobowiązuje wiernych także do współcierpienia z Chrystusem. Szczególnie przejawia się to w pokornym przyjmowaniu własnego cierpienia, a także w okazywaniu współczucia, solidarności, miłosierdzia i pomocy wobec każdego chorego, cierpiącego, słabego i potrzebującego. Ważne są także ofiary składane w intencjach wynagradzających za grzechy żywych i umarłych. W ten sposób wierni nie tylko podobają Bogu, ale przede wszystkim praktykują miłość Chrystusa.

 

Wskazania dla katechetów:

– wyjaśniać uczniom, związek między ofiarą Chrystusa a ofiarą Kościoła;

– kształtować w uczniach postawy miłości i posłuszeństwa wobec Boga;

– kształtować w uczniach gotowość do złożenia ofiary i przyjęcia cierpienia;

– wyjaśniać uczniom sens ludzkiego cierpienia;

– kształtować w uczniach postawy współczucia i miłosierdzia wobec osób cierpiących;

– wychowywać uczniów do podjęcia dzieł diakonijnych;

– zachęcać uczniów do składania ofiar w intencjach wynagradzających za grzechy świata.

 

3. Eucharystia jako uczta

 

Msza święta, czyli Wieczerza Pańska, jest jednocześnie, i to w sposób nierozdzielny, ofiarą Krzyża, pamiątką śmierci i zmartwychwstania Chrystusa oraz świętą ucztą. Te trzy wymiary Eucharystii należą do tej samej tajemnicy i łączą się ze sobą bardzo ścisłym węzłem. Jak stwierdza Jan Paweł II w Ecclesia de Eucharistia, „«Msza święta jest równocześnie i nierozdzielnie pamiątką ofiarną, w której przedłuża się ofiara Krzyża, i świętą ucztą komunii w Ciele i Krwi Pana»” (nr 12). Uczta ofiarna stanowi integralną część ofiary eucharystycznej. „Uczta”, w której bierzemy udział, pozostaje zawsze ucztą ofiarną, naznaczoną krwią Jezusa przelaną na Golgocie, dzięki której zostaliśmy wykupieni z naszych grzechów i zbawieni do życia wiecznego w niebie (por. Ecclesia de Eucharistia, 48). Eucharystia jest świętą ucztą, w której przez uczestnictwo w Ciele i Krwi Pańskiej mamy udział w dobrach ofiary paschalnej (por. Ogólne wprowadzenie do Mszału rzymskiego, 80), odnawiamy też nowe przymierze raz zawarte przez Boga z ludźmi i zapowiadamy udział w uczcie niebieskiej. Ustanowienie Eucharystii podczas Ostatniej Wieczerzy dokonuje się „w kontekście obrzędowej uczty, która była pamiątką wydarzenia kształtującego lud Izraela: uwolnienia z niewoli egipskiej. Ta obrzędowa uczta, związana ze składaniem w ofierze baranków (por. Wj 12,1-28.43-51) była pamiątką przeszłości, ale równocześnie, była też pamiątką profetyczną, a więc zapowiedzią przyszłego uwolnienia” (Benedykt XVI, Sacramentum caritatis, 10).

Katechizm Kościoła Katolickiego, przywołując nauczanie Soboru Watykańskiego II w konstytucji Sacrosanctum Concilium, naucza: „«Zbawiciel nasz podczas Ostatniej Wieczerzy, tej nocy, kiedy został wydany, ustanowił eucharystyczną Ofiarę Ciała i Krwi swojej, aby w niej na całe wieki, aż do swego przyjścia, utrwalić Ofiarę Krzyża i tak umiłowanej Oblubienicy – Kościołowi powierzyć pamiątkę swej Męki i Zmartwychwstania: sakrament miłosierdzia, znak jedności, węzeł miłości, ucztę paschalną, w której pożywamy Chrystusa, w której dusza napełnia się łaską i otrzymuje zadatek przyszłej chwały» (nr 47)” (KKK 1323). Do istoty Eucharystii należy jej wymiar jako uczty: „Bierzcie, jedzcie, pijcie” (por. Mt 26,26-27), który sprawia, że buduje ona także wspólnotę z braćmi i siostrami. Jan Paweł II w Ecclesia de Eucharistia pisze: „Eucharystia to prawdziwa uczta, na której Chrystus ofiaruje siebie jako pokarm. (…) «Zaprawdę, zaprawdę, powiadam wam: Jeżeli nie będziecie jedli Ciała Syna Człowieczego ani pili Krwi Jego, nie będziecie mieli życia w sobie» (J 6,53). Nie chodzi tu pokarm w sensie metaforycznym: «Ciało moje jest prawdziwym pokarmem, a Krew moja jest prawdziwym napojem» (J 6,55)” (nr 16).

Kult Eucharystii jest ściśle związany teologicznie i liturgicznie z Ofiarą i Ucztą eucharystyczną. Kościół jest wezwany do celebrowania uczty eucharystycznej na Jego pamiątkę. Benedykt XVI w Sacramentum caritatis poucza, że Uczta eucharystyczna, w której głosimy śmierć Pana, wyznajemy Jego zmartwychwstanie i oczekujemy Jego przyjścia, „jest dla nas rzeczywistą antycypacją ostatecznej uczty, zapowiedzianej uprzednio przez proroków (por. Iz 25,6-9) i opisanej w Nowym Testamencie jako «gody Baranka» (Ap 19,7-9), którą się celebruje w radości świętych obcowania” (nr 31). Uczta eucharystyczna, „jest zadatkiem przyszłej chwały, w której również i nasze ciała będą uwielbione” (Sacramentum caritatis, 32). Polecenie: „Bierzcie, jedzcie, pijcie” (por. Mt 26,26-27), które Jezus kieruje do apostołów (por. Mk 14,15), ma bogate znaczenie. Już symbolika uczty, podczas której podaje się chleb i wino (por. Iz 25,6), wskazuje na więź komunii i zażyłości. Inne elementy podkreślają wymowę Eucharystii jako uczty przyjaźni i przymierza z Bogiem. Eucharystia jest bowiem „równocześnie i nierozdzielnie pamiątką ofiarną, w której przedłuża się ofiara Krzyża, i świętą ucztą Komunii w Ciele i Krwi Pana” (KKK 1382). Jan Paweł II pisze w encyklice o Eucharystii: „nawet jeżeli logika <uczty> budzi rodzinny klimat wśród uczestników liturgii, to jednak Kościół nigdy nie uległ pokusie zbanalizowania tej <zażyłości> ze swym Oblubieńcem i nie zapominał, że jest także jego Panem, a <uczta> pozostaje zawsze ucztą ofiarną” (Ecclesia de Eucharistia, 48). Tak więc każda celebrowana Msza święta jest jednocześnie Pamiątką misterium paschalnego Chrystusa, Najświętszą Ofiarą i Świętą Ucztą.

Eucharystia jest Świętą Ucztą, gdyż Jezus zaprasza do stołu, najpierw stołu słowa, a następnie do stołu Ciała Pańskiego. Ze składanymi kiedyś ofiarami łączono ucztę, w której brali udział jej uczestnicy. W Starym Przymierzu składanie ofiar związane było ze spożywaniem części ofiary, co symbolizowało udział w ofierze i zjednoczenie z Bogiem oraz przypieczętowanie przymierza. Słowa Jezusa są bardzo jednoznaczne: „Jeżeli nie będziecie spożywali Ciała Syna Człowieczego, nie będziecie mieli życia w sobie” (J 6,53). Również Pan Jezus ustanowił Eucharystię podczas wieczerzy, uczty paschalnej. Polecił też, aby Eucharystię sprawowano na Jego pamiątkę i podczas niej spożywano Jego Ciało i pito Jego Krew, to znaczy, aby Go przyjmowano jako pokarm i napój. W związku z tym Kościół patrzył zawsze na Eucharystię nie tylko jako na pamiątkę i ofiarę, ale też jako na ucztę. Uczta jako Komunia jest celem Ofiary eucharystycznej. Bez Uczty Ofiara jest niepełna. W encyklice Jana Pawła II Ecclesia de Eucharistia czytamy: „Zbawcza skuteczność ofiary urzeczywistnia się w pełni, kiedy w Komunii przyjmujemy Ciało i Krew Pana. Ofiara eucharystyczna sama z siebie jest skierowana ku wewnętrznemu zjednoczeniu nas wierzących z Chrystusem przez Komunię: otrzymujemy Tego, który ofiarował się za nas, otrzymujemy Jego Ciało, które złożył za nas na Krzyżu” (nr 16). Droga świętości, miłości i prawdy jest zatem objawieniem światu naszej głębokiej więzi z Bogiem, która urzeczywistnia się w eucharystycznej uczcie. Ważne jest tu zatem wewnętrzne przygotowanie do Komunii, gdyż „nie wystarczy wiara, ale trzeba trwać w łasce uświęcającej i miłości, pozostając w łonie Kościoła ciałem i sercem” (Ecclesia de Eucharistia, 36).

 

Wskazania dla katechetów:

– zachęcać uczniów do pełnego uczestnictwa we Mszy świętej;

– przypominać uczniom o potrzebie godnego przystępowania do Komunii świętej;

– uczulać uczniów na godne uczestnictwo w Eucharystii (m.in. niespóźnianie się, odpowiedni strój, wyciszenie telefonów, odpowiednie zachowanie);

– przestrzegać uczniów przed próbą sprowadzania niedzielnej i świątecznej Eucharystii jedynie do obowiązku wypływającego z nakazu Kościoła (święta nakazane).

 

4. Eucharystia jako żywa obecność Chrystusa

 

Tajemnica realnej obecności Chrystusa pośród nas urzeczywistnia się dzięki przeistoczeniu, nazywanemu też konsekracją. Kiedy kapłan w imieniu Chrystusa i w zjednoczeniu z Nim mówi słowa: „Bierzcie i jedzcie z tego wszyscy, to jest bowiem Ciało moje, które za was będzie wydane” oraz „Bierzcie i pijcie z niego wszyscy, to jest bowiem kielich Krwi mojej nowego i wiecznego Przymierza, która za was i za wielu będzie wylana na odpuszczenie grzechów”, wówczas chleb i wino przeistaczają się w prawdziwe Ciało i Krew Chrystusa. Przez konsekrację chleba i wina dokonuje się przemiana całej substancji chleba w substancję Ciała Chrystusa, Pana naszego, i całej substancji wina w substancję Jego Krwi. Kościół wierzy i naucza, że po konsekracji pod postaciami chleba i wina obecny jest w najprawdziwszy sposób sam nasz Zbawiciel, Jezus Chrystus. Jest On obecny „prawdziwie, rzeczywiście i substancjalnie” (por. KKK 1374). Jezus Chrystus ustanowił Eucharystię przede wszystkim, aby żyć „w nas”, przebywać w naszej duszy, co staje się możliwe dzięki Komunii świętej. Swoją wiarę w prawdziwą, rzeczywistą i substancjalną obecność Chrystusa w Eucharystii Kościół opiera przede wszystkim na Jego słowach, wypowiedzianych w czasie ustanowienia tego sakramentu. Jezus powiedział: „Bierzcie i jedzcie, to jest Ciało moje” (Mt 26,26), „to jest moja Krew Przymierza, która za wielu będzie wylana na odpuszczenie grzechów” (Mt 26,28), „Ciało moje jest prawdziwym pokarmem, a Krew moja jest prawdziwym napojem” (J 6,55). Jezus nie mówi o symbolicznym, lecz o realnym i prawdziwym swoim Ciele i Krwi – pokarmie eucharystycznym. On pragnie, byśmy całkowicie upodobnili się do Niego, kochali Boga i ludzi tak, jako On to czyni.

W Eucharystii spotykamy się nie tylko z samym działaniem Zbawiciela lub ze skutkami tego działania, lecz z Nim samym. Jezus obiecał, że pozostanie w swoim Kościele do końca dni jego istnienia na ziemi: „A oto Ja jestem z wami przez wszystkie dni, aż do skończenia świata” (Mt 28,20). Obietnica Chrystusa spełnia się dzięki Eucharystii, ponieważ pod postaciami chleba i wina jest On prawdziwie, rzeczywiście i substancjalnie obecny ze swoim Ciałem, Krwią, duszą i Bóstwem pośród nas. Eucharystia jest sakramentem stałej obecności Jezusa Chrystusa pod postaciami chleba i wina. Chrystus jest obecny w liturgii na różne sposoby, ale przede wszystkim obecny jest pod postaciami eucharystycznymi. W tym bowiem Sakramencie, który nazywamy najświętszym, jest obecny w sposób szczególny cały i nienaruszony Chrystus, Bóg i człowiek, substancjalnie i zawsze. Jak naucza Kongregacja Obrzędów, ta obecność Chrystusa pod postaciami „nazywa się rzeczywistą dla wyrażenia jej najwyższego stopnia” (Eucharisticum misterium, 9). Wszyscy chrześcijanie powinni więc oddawać Chrystusowi obecnemu w Najświętszym Sakramencie najwyższy kult uwielbienia, który należy się prawdziwemu Bogu.

We wszystkich sakramentach Chrystus jest obecny, ale tylko w Eucharystii obecny jest w sposób trwały. Dzięki Eucharystii zmartwychwstały Chrystus żyje realnie pośród nas i umożliwia nam realne spotykanie się z Nim. Źródłem eucharystycznej obecności jest ofiara Mszy świętej. Równocześnie obecność ta zmierza do Komunii sakramentalnej i duchowej. Jak zauważa Jan Paweł II w Ecclesia de Eucharistia, kontemplacja Jezusa obecnego w Najświętszym Sakramencie, jako Komunia duchowa, ściśle jednoczy wiernego z Chrystusem (por. nr 25), zaś zbawcza skuteczność ofiary „urzeczywistnia się w pełni, kiedy w Komunii przyjmujemy Ciało i Krew Pana. Ofiara eucharystyczna sama z siebie jest skierowana ku wewnętrznemu zjednoczeniu nas, wierzących, z Chrystusem przez Komunię” (Ecclesia de Eucharistia, 16). Gdy w Komunii świętej przyjmujemy Ciało i Krew Chrystusa, przekazuje On nam także swego Ducha. Jezus stwierdza jednoznacznie: „Ja jestem chlebem żywym, który zstąpił z nieba. Jeśli kto spożywa ten chleb, będzie żył na wieki” (J 6,51). Dzięki spożywaniu Chleba Eucharystycznego powstaje żywa komunia w wierze między Chrystusem – Chlebem życia – a tym, kto Go spożywa. Tak więc udział w Eucharystii „jest najwyższym przejawem upodobnienia się do Chrystusa, źródłem <życia wiecznego> (por. J 6,51-58), fundamentem i mocą całkowitego daru z siebie»” (Veritatis splendor, 21). Ta komunia z Chrystusem prowadzi do głębokiej przemiany wierzącego. Adoracja Najświętszego Sakramentu „znajduje swoją właściwą rolę w życiu codziennym i staje się niewyczerpanym źródłem świętości” (Ecclesia de Eucharistia, 10). Zadaniem głoszących słowo Boże w homiliach i katechezach jest ukazanie piękna adoracji Jezusa w Eucharystii.

Komunia sakramentalna winna być poprzedzona komunią z Chrystusem poprzez słowo. Spożywanie Ciała Pańskiego wymaga spożywania treści Ewangelii, czyli prawdy Chrystusa w niej zawartej, która powinna kształtować nasze życie. W Eucharystii, w odróżnieniu od każdego innego sakramentu, tajemnica Komunii jest tak doskonała, że prowadzi do szczytu wszelkich dóbr. Komunia nie jest jedynie dla doskonałych, ale dla tych, którzy są w drodze do świętości. Komunia nie jest nagrodą za dobre sprawowanie, lecz umocnieniem od Jezusa. Papież Jan Paweł II poucza, że „zbawcza skuteczność ofiary urzeczywistnia się w pełni, kiedy w Komunii przyjmujemy Ciało i Krew Pana. Ofiara eucharystyczna sama z siebie jest skierowana ku wewnętrznemu zjednoczeniu nas, wierzących, z Chrystusem przez Komunię: otrzymujemy Tego, który ofiarował się za nas, otrzymujemy Jego Ciało, które złożył za nas na Krzyżu, oraz Jego Krew, którą przelał za wielu (...) na odpuszczenie grzechów (Mt 26,28)” (Ecclesia de Eucharistia, 16). W ten sposób Chrystus umacnia w nas życie wieczne i broni przed grzechem i szatanem. Przyjmowana Komunia święta jest zapowiedzią zmartwychwstania naszych ciał, bo w niej przyjmujemy Ciało Chrystusa już zmartwychwstałego, uwielbionego (por. Ecclesia de Eucharistia, 18). Eucharystia jest więc zadatkiem nieśmiertelności. Daje nam już smakować życie wieczne przez zjednoczenie z wiecznym Chrystusem. Według Jana Pawła II „Kto się karmi Chrystusem w Eucharystii, nie potrzebuje wyczekiwać zaświatów, żeby otrzymać życie wieczne: posiada je już na ziemi, jako przedsmak przyszłej pełni, która obejmuje człowieka do końca. W Eucharystii otrzymujemy także gwarancję zmartwychwstania ciał, które nastąpi na końcu świata: Kto spożywa moje Ciało i pije moją Krew, ma życie wieczne, a Ja go wskrzeszę w dniu ostatecznym (J 6,54)” (Ecclesia de Eucharistia, 18).

 

Wskazania dla katechetów:

– zachęcać uczniów do jak najczęstszej adoracji Najświętszego Sakramentu;

– przybliżać uczniom poszczególne części liturii;

– uświadamiać uczniom znaczenie postaw i gestów wykonywanych w czasie liturii;

– zachęcać uczniów do uczestnictwa w grupach, ruchach i wspólnotach parafialnych (ministranci, lektorzy, schola, oaza, KSM, Caritas);

 

Podsumowanie

 

W programie duszpasterskim na lata 2019-2022 chodzi o umacnianie świadomości, że Msza święta jest sakramentalnym spotkaniem ze Zmartwychwstałym, który daje swe życie, abyśmy je mieli w obfitości aż po wieczność. W tym też sensie Eucharystia wpływa na rozwój życia chrześcijańskiego. Jak wskazuje Jan Paweł II, „Każdy krok ku świętości, każde działanie podjęte dla realizacji misji Kościoła, każda realizacja programów duszpasterskich winny czerpać potrzebną siłę z tajemnicy eucharystycznej i ku niej się kierować jako do szczytu” (Ecclesia de Eucharistia, 60). Wskazania programu duszpastersko-katechetycznego na rok 2019/2020 mają ułatwić wiernym zrozumienie i przeżycie eucharystycznej tajemnicy, na którą ostateczną odpowiedzią jest uczestnictwo w niej i osobiste zawierzenie. Założeniem programu jest, aby dla każdego człowieka Eucharystia stała się szczytem i źródłem chrześcijańskiego życia. Zrozumienie wartości i sensu Mszy świętej prowadzi do pełniejszego przeżywania relacji z Bogiem. Im żywsza jest wiara eucharystyczna wiernych, tym głębsze jest ich uczestnictwo w życiu Kościoła poprzez świadome przylgnięcie do misji, jaką Chrystus powierzył swoim uczniom. Oprócz słów zachęty należy, szczególnie na katechezie, pielęgnować „stałe pragnienie sakramentu Eucharystii. Tak narodziła się praktyka «komunii duchowej» szczęśliwie zakorzeniona od wieków w Kościele” (Ecclesia de Eucharistia, 34). Chcąc zachować wierność programowi duszpasterskiemu w działaniach trzeba uwzględnić m.in. pogłębienie wiedzy teologiczno-katechizmowej o Eucharystii, refleksję nad właściwym jej sprawowaniem (ars celebrandi), rozwijanie pobożności eucharystycznej, zachętę do częstej praktyki adoracji Najświętszego Sakramentu.

 

Wskazania dla katechetów:

– Ukazać Eucharystię jako źródło uświęcenia każdego człowieka i całego Kościoła.

– Zachęcać wszystkich wiernych do częstego przystępowania do Komunii świętej.

– Pogłębiać współodpowiedzialność za właściwe świętowanie dnia Pańskiego, a szczególnie za uczestnictwo w niedzielnej i świątecznej Eucharystii.

– Podkreślać związek uczestnictwa w Eucharystii z obowiązkiem miłości bliźniego i odpowiedzialnością za sprawy doczesne.

– Troszczyć się o piękno celebracji eucharystycznej.

– Zachęcać wiernych do wspólnej i indywidualnej adoracji Chrystusa obecnego w Najświętszym Sakramencie.

– Modlić się o wzrost życia eucharystycznego.

 

 

Na trud wychowania w wierze słowem, modlitwą i przykładem życia, wszystkim katechetom z serca błogosławię.

 

 

Henryk Tomasik

Biskup Radomski

 

 

 

 

 

 

 

Darmowy licznik odwiedzin